زندگی پیامبر و امامان صفحه 5

جهان در عصر بعثت پيامبر(ص) صحنه رقابت هاي سياسي و نظامي دو قدرت، ايران (در شرق) و روم (در غرب) بود و اوضاع اجتماعي و سياسي هر دو قدرت در پرتو جنگ هاي طولاني و بي فايده، آشفته و نابسامان شده بود. آيين مسيحيت در روم دستخوش تفرقه گشته و دين زرتشت در ايران، توجيه گر اعمال و رفتار شاهان ستم پيشه بود. ظلم و فساد در هر دو ملت بيداد مي كرد و مردم از بي عدالتي به ستوه آمده بودند.چهره سياسي اجتماعي جهانِ آن روز را مي توان در محورهاي زير ترسيم كرد:1 جهان آن روز ميان دو قدرت بزرگ ايران و روم تقسيم شده بود.2 نيروي دو ابرقدرت بر اثر جنگ هاي طولاني ناشي از منازعات سياسي و مذهبي به تحليل رفته بود.3 هر دو ابرقدرت از ظهور قدرت سوّم به نام اسلام بي اطلاع بودند و در واقع زماني متوجّه قدرت اسلام شدند كه نامه پيامبر(ص) به آنان رسيد.4 دين زرتشت، ضعيف و ناتوان گشته و پيروان دين مسيح دچار اختلاف و نزاع بودند.5 نزاع ميان مسيحيان سبب مهاجرت آنان از روم به ايران و مايه رواج مسيحيت در اين كشور شد.6 ايران تحت حاكميت نظام طبقاتي بود و ظلم و ستم پادشاهان و فشارهاي مالياتي بر مردم بسيار زياد بود.7 ستم پادشاهان ايران، مردم را بر سر دو راهي: يا پذيرش ستم يا جنگ قرار داده و سياست هاي جنگي حكومت، فشار مالي سنگيني را بر دوش مردم نهاده بود.

دوران تبليغ و مقاومت

اشاره

زندگي سراسر مبارزه و جهاد پيامبر بزرگوار اسلام، پس از بعثت، شامل دو دوره پيش از هجرت و بعد از هجرت مي شود. مشركان مكه در فاصله زماني بعثت تا هجرت پيامبر(ص)، سخت ترين شرايط را براي رسول خدا(ص) و يارانش فراهم آوردند. امّا پيامبر(ص) در راستاي رسالت خويش در همين سختي ها و فشارها دين الهي را تبليغ كرده در مقابل فشارهاي مشركان مقاومت مي نمود. دوره قبل از هجرت به مدينه را مي توان دوران تبليغ و مقاومت ناميد.رسول اكرم (ص) در اين دوره شيوه هاي تبليغي خاصّي را اتخاذ كرد و در مقابل، مشركان نيز عكس العمل هايي نشان داد كه با بيان اين كنش و واكنش به خصوصيات اين عصر از تاريخ صدر اسلام پي مي بريم:

مراحل تبليغ

دعوت سري

دعوت پيامبر، با شيوه تبليغ سرّي آغاز شد كه سه الي پنج سال طول كشيد. پيامبر(ص) موفق شد با تماسهاي سرّي، افراد مستعد را به آيين خويش فراخواند. ايمان آورندگان در اين مرحله كه به تدريج به چهل نفر رسيدند در خانه يكي از مسلمانان به نام (اَرقم) در بالاي كوه صفا جمع مي شدند تا از رهنمودهاي پيامبر(ص) بهره مند شوند. اينان ايمان خود را از مشركان پنهان كرده اعمال عبادي خود را دور از چشم آنان انجام مي دادند. [29] .

دعوت خويشاوندان

اين مرحله از دعوت با نزول آيه شريفه (وَ اَنْذِرْ عَشيرَتَكَ الاَْقْرَبينَ) [30] ، آغاز شد. از اين رو، پيامبر بزرگان بني هاشم و بني عبدالمطلب را به مهماني دعوت كرد. جلسه نخست با سخنان توهين آميز ابولهب، عموي پيامبر بدون نتيجه خاتمه يافت، امّا در جلسه بعد، آن حضرت دوباره آنها را به اسلام دعوت كرد و تاءكيد كرد كه اولين ايمان آورنده شما به من، وصي، برادر و جانشين من خواهد بود. كه تنها علي (ع) برخاست و حمايت خود را از آن حضرت اعلام كرد. [31] .

دعوت همگاني