زندگی پیامبر و امامان صفحه 8

مشركان در كنار تهمت ها و نسبت هاي ناروا، به آزار و اذيت نبي مكرّم اسلام نيز مي پرداختند. ابو لهب و همسرش ام جميل، حَكَم بن اَبِي العاص، عُقْبَة بن ابي مُعيط و چند نفر ديگر، بيش از ديگران رسول خدا(ص) را آزار مي دادند. [42] .رسول خدا(ص) براي تبليغ به بازار عكاظ مي رفت. ابولهب به دنبال آن حضرت راه مي افتاد و فرياد مي زد: مردم! اين برادرزاده من دروغگوست، از او بپرهيزد. [43] .قريش كودكان بي ادب را بر سر راه آن حضرت مي گمارد تا به دنبالش روان شوند و آن گرامي را مسخره كنند. و يا به هنگام نماز، شكنبه شتر بر روي آن حضرت خالي مي كردند. [44] .رسول اكرم (ص) آنقدر از سوي دشمنان آزار ديد كه فرمود: هيچ پيامبري در راه خدا به اندازه من مورد اذيت واقع نشد. [45] .

محاصره اقتصادي

چهل نفر از چهره هاي سرشناس قريش، قراردادي را امضا كردند و آن را بر ديوار كعبه آويختند تا همه دقيقاً اجرا كنند. طبق مفاد اين قرارداد از سوي قريش هرگونه داد و ستد و نيز وصلت با بني هاشم و بني مطلب ممنوع اعلام شد.پيامبر و مسلمانان ناچار، مكه را به قصد درّه اي در خارج از شهر به نام شعب ابي طالب ترك كردند. زندگي در آنجا به حدّي سخت بود كه گاه غذاي مسلمانان فقط برگ درختان بود! قريش، ديگران را هم تهديد كرده بود كه چيزي به مسلمانان نفروشند تا به شِعب مواد خوراكي نرسد. [46] .قريش از اين قرارداد سه هدف را دنبال مي كرد يا ابوطالب مجبور شود دست از محمّد بردارد. يا رسول خدا از دعوت خود صرف نظر كند و تسليم خواسته قريش شود و يا او و حاميانش پس از در انزوا قرار گرفتن، از گرسنگي جان دهند. پيامبر و يارانش، مدت سه سال را در شعب گذراندند. سرانجام نصرت الهي شامل مسلمانان شد و جبرئيل خبر داد كه از قرارداد فقط نام خداي باقي مانده و بقيه قرارداد به امر خداوند توسط موريانه از بين رفته است. بدين ترتيب محاصره اقتصادي خاتمه يافت و پيروزي ديگري نصيب مسلمانان شد. [47] .

مبارزه با قرآن

دشمنان اسلام كه مهم ترين عامل موفقيت تبليغي پيامبر(ص) را در جاذبه معنوي قرآن مي دانستند، درصدد مقابله با آن برآمدند. آنان يكي از دشمنان پيامبر را ماءمور كردند تا داستان هاي رستم و اسفنديار را در مقابل قصّه هاي قرآن بيان كند تا بدين وسيله آيات الهي را بي ارزش جلوه دهند. حتي او مي گفت: بزودي كتابي مانند آنچه محمد برايتان آورده، مي آورم. [48] .سران شرك مفاهيم آيات الهي را مسخره مي كردند و آنها را لغو و بيهوده مي پنداشتند و هر گاه پيامبر(ص) قرآن را با صداي بلند مي خواند، گوش هاي خود را مي گرفتند و سر و صدا راه مي انداختند، مردم را از طرف آن حضرت متفرق مي كردند و اگر هم احساس مي كردند كه كسي به قرآن گوش مي دهد، او را به شدت مي آزردند. تا جايي كه كسي جراءت نداشت، به طور آشكار به آيات قرآن گوش فرادهد. چنانچه درباره عبداللّه بن مسعود آمده است كه او را به خاطر خواندن سوره (الرّحمن) در مسجدالحرام به شدت مورد ضرب و شتم قرار دادند. [49] .

نقشه قتل پيامبر

مهاجرت تدريجي مسلمانان از مكّه به مدينه و پيدايش پايگاهي جديد براي اسلام، و نيز پيمان دفاعي ميان پيامبر(ص) و مردم يثرب، مشركان را به اهميت موضوع و جديت خطر آگاه ساخت زيرا مي ترسيدند كه پيامبر(ص) با هم پيمانهاي خود درصدد انتقام برآيند.از اين رو سران قريش با اجتماع در دارالندوه توافق كردند، جواناني دلير را از قبايل انتخاب كنند و آنان شبانه خانه حضرت را محاصره كرده، بر پيامبر(ص) يورش برند و او را به قتل برسانند.رسول خدا(ص) از توطئه آنان آگاه شد و شبانه از خانه به قصد يثرب خارج گرديد و به علي (ع) فرمود تا در بستر وي بخوابد. قريش به منزل آن حضرت هجوم آوردند ولي پيامبر را نيافتند و لذا در راه هاي منتهي به يثرب به جستجوي وي پرداختند. امّا خداوند آنان را نااميد كرد و پيامبرش را به سلامت به يثرب رساند. [50] .آنچه گذشت نمونه ها و مصاديقي از ظلم و ستم كفّار قريش در دوره سيزده سال اقامت پيامبر در مكّه و استقامت و پايمردي مسلمانان در راه آرمانهايي بود كه پيامبر عظيم الشاءن به ارمغان آورده بود.

هجرت به مدينه

مفهوم هجرت

واژه هجرت در لغت به معناي بريدن و دور شدن از كسي يا چيزي با تن يا زبان يا قلب است، [51] و در اصطلاح، خارج شدن از (دارالفكر) به سوي (دارالايمان) را هجرت گويند؛ مانند افرادي كه از مكّه به مدينه هجرت كردند، البته مقدّمه چنين هجرتي، دوري گزيدن از شهوات و ترك علايق مادّي و حيواني است. [52] .شهيدمطهري درباره ماهيت هجرت مي نويسد: حقيقت و ماهيت هجرت در تمام جنبه ها، همان جدا شدن است. جداشدن انسان از آنچه كه به او چسبيده يا خود را به آن چسبانده است. [53] .در اسلام از دو نوع هجرت نام برده شده است:1 هجرت آفاقي يعني فاصله گرفتن از چنگ دشمنان بروني اسلام؛2 هجرت انفسي يعني دوري گزيدن از نفس امّاره و دشمن دروني.هجرتي كه در اين درس مورد نظر ماست، هجرت آفاقي و حركت در زمين براي حفظ دين و پرستش خداي يكتاست. همان كاري كه پيامبر اكرم (ص) و يارانش انجام دادند.