پیامبر (ص) صفحه 5

هجرت به مدينه

مسلمانان با اجازه پيامبر مكرم (ص) به مدينه رفتند و در مكه جز پيامبر و علي (ع) و چند تن كه يا بيمار بودند و يا در زندان مشركان بودند كسي باقي نماند. وقتي بت پرستان از هجرت پيامبر (ص) با خبر شدند، در پي نشستها و مشورتها قرار گذاشتند چهل نفر از قبايل را تعيين كنند، تا شب هجرت به خانه پيامبر بريزند و آن حضرت را به قتل رسانند، تا خون وي در بين تمام قبايل پخش گردد و بني هاشم نتوانند انتقام بگيرند، و درنتيجه خون آن حضرت پايمال شود. اما فرشته وحي رسول مكرم (ص) را از نقشه شوم آنها با خبر كرد. آن شب كه آدمكشان قريش ميخواستند اين خيال شوم و نقشه پليد را عملي كنند، علي بن ابيطالب (ع) بجاي پيغمبر خوابيد، و آن حضرت مخفيانه از خانه بيرون رفت. ابتدا به غار ثور (در جنوب مكه) پناه برد و از آنجا به همراه ابوبكر به سوي يثرب يا مدينة النبي كه بعدها به مدينه شهرت يافت، هجرت فرمود.

ورود به مدينه

رسول اكرم (ص) و همراهان روز دوشنبه 12 ماه ربيع الاول به قبا در دو فرسخي مدينه رسيدند. پيامبر (ص) تا آخر هفته در آنجا توقف فرمود تا علي (ع) و همراهان برسند. مسجد قبا در اين محل، يادگار آن روز بزرگ است. علي (ع) پس از هجرت محمد (ص)، مامور بود امانتهاي مردم را به آنها برگرداند و زنان هاشمي از آن جمله: فاطمه دختر پيامبر (ص) و مادر خود فاطمه دختر اسد و مسلماناني كه تا آن روز موفق به هجرت نشده بودند همراه ببرد. علي (ع) با همراهان به راه افتاد. راهي پر خطر و سخت. علي (ع) با پاهاي خون آلود و ورم كرده، پس از سه روز به پيامبر اكرم (ص) پيوست و مورد لطف خاص نبي اكرم (ص) قرار گرفت. مردم مدينه با غريو و هلهله شادي - پس از سه سال انتظار - از پيامبر خود استقبال كردند.

اهميت هجرت

ورود پيامبر و مسلمانان به مدينه، فصل تازهاي در زندگي پيغمبر اكرم (ص) و اسلام گشود. مانند كسي كه از يك محيط آلوده و خفقان آور به هواي آزاد و سالم پناه برد. بي جهت نيست كه هجرت در راه خدا و براي گسترش دين خدا برابر با جهاد است و اين همه عظمت دارد. هجرت، يعني دست از همه علاقههاي قبلي كشيدن و پا بر روي عادات و آداب كهنه نهادن و به سوي زندگي نوين رفتن. رفتن شخص از جهل به سوي نور و دانايي، هجرت است. رفتن از ناپاكي به سوي پاكي هجرت است. هجرت پيامبر (ص) و مسلمانان ازمكه (محيط اختناق و آلودگي و كينه) به سوي مدينه (شهر صفا و نصرت و برادري) و به سوي پيريزي زندگي اجتماعي اسلامي، نخستين گام بلند در پيروزي و گسترش اسلام و جهاني شدن آن بود. نظر به اهميت هجرت بود كه بعدها در زمان خليفه دوم به پيشنهاد علي (ع)، اين سال مبدا تاريخ اسلام يعني (هجري) شد.

نخستين گام

وقتي پيامبر اكرم (ص) آن همه استقبال و شادي و شادماني را از مردم مدينه ديد، اولين كاري كه كرد اين بود كه، طرح ساختن مسجدي را براي مسلمانان پي افكند. مسجد تنها محلي براي خواندن نماز نبود. در مسجد تمام كارهاي قضائي و اجتماعي مربوط به مسلمانان انجام ميشد. مسجد مركز تعليم و تربيت و اجتماعات اسلامي از هر قبيل بود. شعرا اشعار خود را در مسجد ميخواندند. مسلمانان در كنار هم و پيامبر اكرم (ص) در كنار آنها با عشق و علاقه به ساختن مسجد پرداختند. پيامبر اكرم (ص) خود سنگ بر دوش ميكشيد و مانند كارگر سادهاي كار ميكرد. اين مسجد همان است كه اكنون با عظمت برجاست و بعد از مسجد الحرام، دومين مسجد جهان است. پيامبر بين دو قبيله اوس و خزرج كه سالها جنگ بود، صلح و آشتي برقرار كرد. بين مهاجران و مردم مدينه كه مهاجران را در خانههاي خود پذيرفته بودند يعني انصار، پيمان برادري برقرار كرد. پيامبر (ص)، توحيد اسلامي و پيوند اعتقادي و برادري را جايگزين روابط قبيلگي كرد. با منشوري كه صادر فرمود، در حقيقت قانون اساسي جامعه اسلامي را در مدينه تدوين كرد و مردم مسلمان را در حقوق و حدود برابر اعلام فرمود. طوايف يهود را كه در داخل و خارج مدينه بسر ميبردند امان داد. بطور خلاصه، پيامبر (ص) از مردمي كينه توز، بي خبر از قانون و نظام اجتماعي و گمراه، جامعهاي متحد، برادر، بلند نظر و فداكار بوجود آورد. بتدريج از سال دوم برابر حملات دشمنان اسلام، اقدامات رزمي و دفاعي صورت گرفت.

جنگها يا غزوههاي پيغمبر

دشمن كينهتوز ديرين اسلام يعني كفار مكه، در صدد بودند، به هر صورتي امكان دارد - جامعه نو پاي اسلامي را با شكست مواجه كنند - بدين جهت به جنگهايي دست زدند. پيامبر اكرم (ص) نيز براي دفاع دستور آمادگي مسلمانان را صادر فرمود. بنابراين در مدينه از آغاز گسترش اسلام جنگهايي اتفاق افتاده است كه به اختصار از آنها ياد ميكنيم. اين نكته را هم بايد بياد داشت كه: جنگهايي كه رسول اكرم (ص) شخصا در آن شركت فرموده است، غزوه و بقيه جنگهايي را كه در زمان پيامبر (ص) واقع شده، سريه مينامند.