- اشاره 1
- عربستان... 1
- جهان در عصر بعثت 1
- دین در جهان معاصر 1
- مقدمه 1
- مردم عربستان 2
- جنگ قبایل 2
- حکومت 2
- تعصب قبیلگی 2
- شبه جزیرهی عربستان 2
- طرد عضو قبیله 3
- بازارها و ادبیات عرب 3
- ماههای حرام 3
- زن و خانواده 3
- غارت 3
- سبعهی معلقه 4
- جنوب عربستان 4
- تجارت و پردهداری قریش 4
- ازلام 4
- دین عربستان 4
- حیره و غسان 5
- ایران... 5
- اشاره 5
- ذونواس و کشتار مسیحیان 5
- تسلط بیگانه 5
- خدا در تعالیم زردشت 6
- دین زردشتی 6
- حکومت 6
- مذهب 6
- اوستا و گاتاها 6
- کیش مانی 7
- مزدکیه یا درست دینان 7
- زروانیان 7
- عیسویان ایران 7
- شرک در خلقت 7
- طبقهی روحانیان 8
- ازدواج با محارم 8
- شاه و درباریان 8
- سازمان جامعه 8
- نظامات اجتماعی 8
- اشاره 9
- تعلیم و تربیت 9
- حکومت 9
- مذهب و علم و فلسفه 9
- علوم و فنون 9
- امپراطوری روم شرقی... 9
- تفکیک دین از قانون و حکومت 10
- بتپرستی و مسیحیت 10
- ماهیت عیسی مسیح 10
- نسطوریان 10
- یعقوبیه 10
- قانوننامهی یوستینیانوس 11
- برخی از تعالیم عهد جدید 11
- رابطهی کلیسا و امپراطور 11
- تمدن روم شرقی 11
- تجارت و صنعت 12
- طبقات 12
- بردگان و کارگران 12
- دهقانان 12
- زن و روابط جنسی 12
- فرانسه در قرن ششم 13
- ایتالیا در قرن ششم 13
- تعلیم و تربیت 13
- بریتانیا در قرن ششم 13
- سرنوشت مدارس یونان 13
- مصر 14
- امپراطوری روم شرقی در آستانهی سقوط 14
- سازمان اداری 14
- اوضاع اجتماعی 14
- اشاره 14
- اسپانیا در قرن ششم 14
- یهود... 15
- اشاره 15
- تورات 15
- خصومت یهود و مسیحیان 15
- یهود در قرن ششم میلادی 15
- حکومت 16
- هندوستان... 16
- مذهب 16
- هندوئیسم 16
- تلمود 16
- اشاره 16
- قانوننامهی مانو 17
- مقررات اجتماعی 17
- خدا 17
- بودیسم 17
- جینیسم 17
- تعلیم و تربیت 18
- ریاضت 18
- فلسفه 18
- چین کشور آسمانی... 18
- اشاره 18
- مذهب 19
- مبدء و معاد 19
- دودمان تانگ 19
- کنفوسیانیسم و سیر تاریخی آن 19
- حکومت 19
- ژاپن... 20
- آموزش و پرورش 20
- ساختمان اجتماع 20
- حکومت 20
- آئین زندگی 20
- فنون و هنرها 20
- مذهب 21
- بودیسم در ژاپن 21
- آفرینش 21
- خانواده و زن 21
- مقررات اجتماعی 21
- محمد یتیم 22
- اقمار یا مستعمرات چین و هند 22
- از ولادت تا بعثت 22
- تعلیم و تربیت و علوم و فنون 22
- امین امت 23
- خردسالی محمد 23
- حرف فجار 23
- حلف الفضول 23
- زناشویی خدیجه 23
- اصول اعتقادات 24
- از بعثت تا هجرت 24
- مسلمانان صدر اول 24
- رسول آفریدگان 24
- رژیم سرمایهداری به خطر میافتد 24
- پهلوانی دلیر به صف مسلمانان میپیوندد 25
- صحیفهی ملعونه 25
- مدینه آمادهی پذیرفتن اسلام میشود 25
- هجرت به حبشه 25
- مردی جسور به اسلام میگرود 25
- توطئهی دارالندوه 26
- سفر طائف 26
- از هجرت تا وفات 26
- مدینه آمادهی قبول اسلام میشود 26
- هجرت 27
- در قباء 27
- اشاره 27
- تعقیب آغاز شد 27
- چند نکته با خواننده 27
- ورود به شهر 27
- دومین خطبه 28
- مسجد 28
- سال اول هجرت 28
- سال دوم هجرت 28
- ده سال زندگی 28
- غزوهی بدر 29
- مشکل یهود و غزوهی بنی قینقاع 29
- پیوندهای جدید 29
- سال سوم هجرت 29
- سریهی ابوسلمة بن عبدالاسد 30
- سال پنجم هجرت 30
- غزوهی بدر دوم 30
- سال چهارم هجرت 30
- غزوهی احد 30
- سال هفتم هجرت 31
- غزوة خندق یا احزاب 31
- سال ششم هجرت 31
- پاسخ هرقل 32
- غزوهی وادی القری 32
- صلح حدیبیه 32
- نامه به سران جهان 32
- سال هفتم هجرت 32
- سال هشتم هجرت 33
- به سوی مکه، عمرهی قضا 33
- ازداج با میمونه 33
- سریههای پس از خیبر 33
- سریهی سلاسل 34
- سریهی مؤته 34
- فتح مکه 34
- سال نهم هجرت 34
- غزوه حنین 34
- روز ترویه 35
- غزوهی تبوک 35
- محمد میمیرد 35
- آیندهی امت 35
- اشاره 35
- در کودکی 36
- گوشهای از اخلاق محمد 36
- شبانی گوسفندان 36
- در کفالت ابوطالب 36
- در کفالت عبدالمطلب 36
- با بردگان 37
- با خانواده 37
- نظافت 37
- با ستمدیدگان 37
- در کار تجارت 37
- زهد و پارسائی 38
- عبادت 38
- حریم قانون 38
- ادب معاشرت 38
- بخشایش و گذشت 38
- احترام به افکار عمومی 39
- استقامت 39
- اسلام و سایر ادیان 39
- محمد در آئینهی اسلام 39
- اصالت فرد از نظر طبیعت بشری 40
- جهانبینی اسلامی 40
- طعن و جواب 40
- تفاوت بیانات عرفانی اسلام با دیگران 40
- نتیجههای فاسد عرفان هندی 40
- اجمالی از سیر معنوی 41
- برتری اسلام در توحید 41
- خاتمه این بحثها 41
- ولایت الهی 41
- برگردیم به روش اسلام 41
- بشارات انبیاء 42
- چهرههای نمایان تاریخ 42
- اسلام 42
- سیمای محمد 42
- سرشت و سرنوشت 43
- نشانهها و علائمی که به مقصد رهبری میکند 43
- زمینه سازی سرنوشت در مورد پیامبران 43
- پیامبری هم مشمول سرنوشت است 43
- آمادگی زمان و محیط 43
- مشخصاتی از بشارات 44
- بشارت ادریس نبی 44
- تفاوت بشارتهای مربوط به پیامبر اسلام با بشارات سایر پیامبران 44
- بشارات کتب و صحف انبیاء و مصلحین دربارهی پیامبر اسلام 44
- بشارتی از تورات یا عهد عتیق 44
- بشارت حضرت داود نبی 45
- بشارت انجیل 45
- ختم نبوت 45
- نبوت تبلیغی 45
- بشارت دیگری از تورات 45
- تحرک و انعطاف 46
- جبر تاریخ 46
- دین جاوید 46
- مقتضیات زمان 46
- نیازمندیها 46
- بینشهای نو 47
- انتقال وظیفه 47
- اجتهاد 47
- جامعیت، و به تعبیر خود قرآن وسطیت 47
- اسلام هرگز به شکل و صورت و ظاهر زندگی نپرداخته است 47
- پاورقی 48
- نسبیت اجتهاد 48
تلمود
در این قسمت از حکمت ادیان، جوزف گئر، ترجمه و تألیف محمد حجازی، صفحهی 138 و تاریخ جامع ادیان، جانناس، صفحات 368 تا 371 و تاریخ تمدن ویلدورانت، کتاب چهارم، بخش سوم، صفحات 6 تا 36 استفاده شده است تحولاتی که در زندگی یهود طی قرون بوجود آمد ایجاب میکرد که بر احکام تورات شرح و تفسیرهایی نوشته شود. در حدود هزار سال طول کشید تا قانون شفاهی گرد آمد و شکل پذیرفت و به نام «میشنا» معروف شد، و آن مجموعهای است در شش باب و مشتمل بر قریب چهار هزار مسئله از مسائل دینی در تفسیر متن تورات و ترجمهی آن به زبان معمول قرن دوم میلادی. تدوین میشنا در حدود 220 میلادی پایان پذیرفت و نزدیک یکصد و پنجاه تن از علمای بنیاسرائیل در تحریر آن شرکت داشتند و سپس قرنها از راه مناظره، فتوی، توضیح و شرح مطالب میشنا مجموعهی «گمارا» در اواخر قرن پنجم میلادی تمام شد. از مجموع میشنا و گمارا تلمود بوجود آمد که بالغ بر 2947 ورق قطع بزرگ است (در حدود شش هزار صفحه است که کلمات هر صفحه به چهارصد عدد میرسد) و آن شش باب در سی و شش مجلد است. تلمود مهمترین وسیلهی وحدت و مایهی دلبستگی قوم یهود است و در واقع مشتمل بر کلیهی معارف دینی آنهاست.در خلال 500 تا 650 میلادی علمای یهود به حک و اصلاح تلمود بابلی پرداختند و بنابراین در آستانهی بعثت این مجموعه نمایندهی [ صفحه 124] کلیهی آراء و احکام و ساختهها و اساطیر و خرافات قوم یهود است. برای نمونه به چند نکته از احکام و معارف تلمود اشاره میکنیم:خدای تلمود شبیه به انسان است، محبت میورزد متنفر میشود، خشمگین میگردد، میخندد، میگرید، پشیمان میشود تعویذ میبندد، بر اریکه تکیه میزند و در اطرافش گروه فرشتگان و کروبیان حلقه زدهاند و هر روز سه بار تورات میخواند.زن تا چهل روز پس از زاییدن یک پسر، و تا هشتاد روز پس از زاییدن دختر، نجس است (و مقاربت با او حرام) یک مرد میتواند بقدر دلخواه زن بگیرد. در جای دیگر این تعداد را به چهار عدد محدود میکند.به تفصیل از پرگویی زن سخن میگوید، ده پیمانه سخن از آسمان بر زمین نازل شد، نه پیمانه را زنان برداشتند و یکی را مردان. زن مسؤل خاموش کردن روح عالم و سبکسر است.عواید و درآمد زنان از هر راه به شوهرانشان تعلق دارد.شهادت یکصد نفر زن به پای شهادت یک مرد نمیرسد.در مورد غذا و طهارت بسیار توصیه دارد، تا چهل سالگی خوردن، سودبخش است و بعد از سن چهل نوشیدن.اعتدال در بادهنوشی بهتر از امساک مطلق است. شراب غالبا دارای منافعی است و بدون آن هیچ خرسندی دست نمیدهد. موضوع تغذیه تا آنجا اهمیت دارد که هر کس زیادتر در مستراح درنگ کند عمرش درازتر میشود.برای حل مشکلات اخلاقی قوم، از سفسطهبازی، اساطیر، [ صفحه 125] طالعبینی، اجنهشناسی، خرافات، سحر، معجزات، علم الاعداد، رؤیا و مانند آن استفاده میکند.تلمودگویی آنچه را که طی پانزده قرن در مباحثات علماء و طلاب یهود مطرح بوده و هر زمان که کسی رأیی از خود بروز داده خواه از خود ساخته باشد و یا از عادات و سخنان محیط گرفته باشد و یا تحریف و تعبیر از «به خاطر ماندههای کلمات تورات باشد، منعکس میکند. و این مجموعه بارها در طی قرون وسطی در ممالک جهان طرد و رد شده است. و مانند کتب شیطانی و سحر و جادو به حکم حاکمان محکوم به فنا شده و نسخ آن را در سر بازارها آتش زدهاند و یا اوراق آن را پاره کرده و به آب ریختهاند. اما در هر حال نسخههای باقی ماندهی آن برای یهودیان مایهی حیات و دلخوشی است. از نظر سایر امم، سبک و مسخره و از نظر خودشان مشتمل بر حکمت و معرفت است. [ صفحه 126]
هندوستان...
اشاره
شبه قارهی هند، با تمدنی که سابقهاش به سی تا چهل قرن پیش از میلاد میرسد، سرزمین غرایب و عجایب و تضادها است. کیشها و مکتبهایی به خود دیده که تمام مراحل را از خرافیترین صورت فکری گرفته تا لطیفترین و روحانیترین مشربهای عرفانی و یکتاپرستی طی کردهاند. [223] .فراز و نشیبها و جزر و مدها و تکامل و تنزلهای تاریخ بسیار طولانی و پهنهی وسیع هند، پژوهندگان و محققان تاریخ را در خود غرق و حیران کرده است.در آن روزگاری که خورشید اسلام از افق تاریک شبه جزیرهی عاری از فرهنگ و تمدن عربستان طلوع کرد، در پهنهی هندوستان مظاهر فراوانی از تکامل و تنزل، در اینجا و آنجا وجود داشت.
حکومت
به دنبال هجوم و حملهی هونهای وحشی، هندوستان هم مثل بخشی از اروپا و نقاط دیگر آسیا به ویرانی کشیده شد و بیش از یک قرن در شکست و فساد غوطهور بود و تمدن پرعظمت امپراطوری بزرگ گوپتاها Guptas در آستانهی نابودی و محو قرار گرفته بود.تقریبا همزمان با ظهور اسلام شخصی به نام «هارشا - واردهانا» از [ صفحه 127] خاندان گوپیا در اوائل قرن هفتم میلادی، در شمال هندوستان حکومتی مقتدر و جالب که پایتخت آن شهر کانوج بود بوجود آورد (606-648 میلادی) و در همان تاریخ (618-642 میلادی) پولاکشین دوم از قبیلهی چالیکو در جنوب هندوستان حکومتی قوی و وسیع در دست داشت، که حتی توانست یک بار «هارشا» را شکست دهد. سلطان دیگری به نام «کومارا» حکومت مستقلی در آسام در اختیار داشت.نوع حکومتهای هند سلطنت استبدادی بود، منتهی میتوان گفت که حکومت هارشا استبداد در خدمت خلق بوده است، زیرا او فرمانروایی دانشمند و ادیب و شاعر و نویسنده و نیکوکار و دارای جذابیت ذاتی و قویالاراده بود.تصادفا در زمان حکومت او، «یوآن چو آنک» سیاح چینی به هند آمده و سیاحتنامهی او منبع پرمایهای برای کسب اطلاعات از وضع آن روز هند است. یوان دربارهی شخص هارشا مینویسد: وی از کار خسته نمیشد و روز برای او خیلی کوتاه بود؛ بقدری به انجام کارهای نیک علاقه داشت که خوابیدن را فراموش میکرد. [224] .
مذهب
در هیچ کشوری به اندازهی هند دین نقش اساسی در زندگی مردم نداشته، و چون معمولا مذاهب رایج هند مردم را دعوت به انزوای از علایق مادی میکردند، باید گفت ادیان هند از لحاظ زندگی مادی و سعادت این جهان، آثار سوئی در بر داشتهاند. اوائل قرن هفتم هم مثل سابق ادیان و مذاهب چندی در هندوستان وجود داشته، ولی تقریبا تمام آنها فروعی از سه دین اصلی هند که آنها نیز به نوبهی خود به یک ریشه میرسیدند بودند. [ صفحه 128] سه دین رایج هند عبارت بود از: هندوئیسم، جینیسم، بودیسم. شرح تعلیمات این مذاهب و کتابهای مقدسشان از عهدهی این مقاله بیرون است.