سلمان فارسی صفحه 67

3 - و چنانکه پیشتر اشاره شد - نوشته اند : علت سقوط ((اندلس ))تمیز و تبعیض بین عرب و غیر عرب بوده است . (208)

قالبهای متمدنانه فریبنده

گرایش تبعیض نژادی به طور پنهان و آشکار و در مقاطع مختلف ادامه یافت تا آن جا - به طوری که پیشتر نقل کردیم - ابن تیمیه با حرارت تمام از عقیده اهل سنت مبنی بر برتری جنس عرب بر جنس عجم دفاع کرد . اما با گذشت زمان ، تظاهر به این گرایش دشوار ، زشت و سنگین شد . بدین جهت در زمانهای اخیر ، این گرایش در قالبهای متمدنانه (!) و شعارهای فریبنده و به نامهای گمراه کننده ظاهر گشته است که اگر به ظاهر ، این عناوین و شعارها متنوع و مختلفند اما از جهت محتوا و جوهره و به لحاظ آثار و نتایج یکی هستند . عناوین و قالبهایی از قبیل : غرب ، شرق ، اروپایی ، آسیای ، ملیت ، وطن پرستی و . . . زیرا - مثلا - شعار قومیت عربی ، ملی گرایی فارسی ، قومیت کردی و . . . که بر اساس آنها امتیاز داده می شود و سیاستها تنظیم و اجرا می شوند ، چیزی نیستند جز تعبیرها و اصطلاحات جدید فریبنده ای که وقیحترین انواع تبعیض نژادی و قومی را در اندرون دارند . تا آن جا که می دانیم نخستین کسی که واژه ((قومیت ))را به کار برد .

((ابویحیی بن مسعده ))بوده در رساله ای که در قرن ششم هجری در رد ((ابن غرسیه ))نوشته است . (209)

پیداست که تعصب برای وطن فقط از این جهت که وطن است و تعصب برای کرد بودن ، فارس بودن ، عربیت ، اروپایی بودن و امثال اینها و دادن امتیاز به گروهی و محروم ساختن گروههای دیگر بر پایه انتساب به این مکان یا آن مکان و این قوم یا آن قوم و . . . به معنای اینست که یک امر غیر ارادی که هیچ نقشی در تکامل انسانیت انسان و ملکات و خصلتهای نیکو و سودمند او ندارد مبنا و منشاء برخورداری و محرومیت باشد در معنا و مضمون ، از ((تبعیض ))نژادی فاصله ندارد . چنانکه تبعیض بر اساس زیبایی ظاهری یا رنگ ، یا زبان ، یا طبقه اجتماعی و امثال اینها نیز تبعیض بر اساس امور غیر ارادی و فاقد هر گونه نقش و اثر در تکامل انسان است .

از این جا است که ضرورت ایجاب می کند این مساءله برای مردم توضیح داده شود و نتایج و پیامدهای آن در ابعاد مختلف بیان گردد تا مردم هشیار شوند و درستی دیدگاه واقع گرایانه اسلام در این زمینه برایشان ثابت گردد و بشریت به تعالیم اسلام و هدایتهای استوار او که ((تقوا))را ملاک برتری بر یکدیگر و معیار ارزیابی انسانیت انسان و مواضع و رفتار او دانسته است پایبند و ملتزم گردند .

فصل سوم : دو سیاست متضاد

خلیفه دوم و سیاست تبعیض نژادی

گذشته از این که می بینیم ((عباس بن عبدالمطلب )) هنگامی که عمر پس از فتح مکه پیشنهاد کرد ابوسفیان کشته شود صریحا عمر را

متهم کرده به این که مواضع او رد مورد ابوسفیان برخاسته از روح قبیله ای و ناشی از تعصب طایفه ای است . عباس به عمر گفت : آرام ای عمر! . به خدا سوگند! اگر ابوسفیان از قبیله بنی عدی بن کعب (قبیله خود عمر) بود چنین نمی گفتی (قتل او را نمی خواستی ) . اما چون او از افراد ((بنی عبد مناف ))است چنین می گویی (210) گذشته از این اتهام صریح ، نصوص تاریخی بسیاری وجود دارند که نشان خلیفه دوم بر تمییز و تفضیل عرب بر هر غیر عربی اصرار می ورزیده و اهتمام تمام داشته به این که این امر را تاءکید و تثبیت کند تا پس از خودش این سیاست پیروی شود و توسط آیندگان ادامه و استمرار یابد .