- مقدمه مترجم 1
- مقدمه دفتر 1
- مقدمه مؤ لف 3
- باب اول : مقاطعی از زندگانی سلمان 4
- سرآغاز 4
- فصل اول : معرفی سلمان محمدی در چند سطر 4
- اطلاعات مقدماتی 5
- از ویژگیهای سلمان 6
- مقام و منزلت سلمان 7
- درگذشت سلمان 8
- داستان اسلام آوردن سلمان 10
- فصل دوم : اسلام آوردن و آزاد شدن از بردگی 10
- آنچه ما از این ماجرا می فهمیم 11
- زمان آزاد شدن سلمان 11
- تاریخ آزاد شدن 12
- چند ایراد در مورد این قرارداد 13
- پاسخ به این اشکالات 14
- چند ایراد و خدشه در این روایت 16
- حدیث آزادی سلمان به نقلی دیگر 16
- درخت خرمایی که عمر غرس کرد 17
- روایتی که قابل قبولتر است 17
- نقش ((خلیسه )) در آزاد شدن سلمان 18
- سخن ما 19
- فصل سوم : آگاهی و مسؤ ولیت 22
- چرا دروغ می گویند ؟ 22
- ابوبکر و آزاد شدن سلمان 22
- سرآغاز 23
- توان و تعادل در شخصیت انسان مسلم 24
- زهد واقعی 26
- نجات سبکباران 27
- مقصود از ((صحابی )) از نظر سلمان 31
- مسؤ ولیتها بزرگ 32
- فصل چهارم : هم مخالفت با حکومت و هم مشارکت در آن 33
- مشارکت جبهه مخالف ، در حکومت 33
- یک پرسش صریح 34
- پاسخی روشن 34
- سرآغاز 38
- باب دوم : سیاستها و پیامدها 38
- اسلام تبعیض نژادی را رد می کند 38
- فصل اول : رویاروی زورگویی 38
- تبعیض نژادی و نقش اراده انسان 39
- پیامدهای منفی آشکار 41
- سلمان رویاروی تبعیض نژادی 41
- خاندان بنی عدی در جاهلیت 45
- منافات ((دفاع از سلمان ))با سیاستهای عمر 47
- ازدواج و سیاست تبعیض نژادی 49
- بد سخن گفتن سلمان یک افسانه است 54
- کینه کور 55
- فصل دوم : تبعیض نژادی رویدادها و مواضع 56
- مقدمه ای لازم 57
- انحراف از خط و مسیر اسلام 57
- امویان و سیاست تبعیض نژادی 57
- عذر تراشیدن ، کوشش بی حاصل 58
- تنوع روش تبعیض گرایی 59
- نمونه هایی از تبعیض نژادی در عصر اموی 60
- در عصر عباسیان 66
- فصل سوم : دو سیاست متضاد 67
- خلیفه دوم و سیاست تبعیض نژادی 67
- جنبه اول : برتر دانستن عرب 68
- جنبه دوم : ستم به غیر عرب 69
- مشروح سیاستهای خلیفه 70
- سیاست علی (ع)با غیر عرب 76
- فرزندان علی (ع) به راه او ادامه می دهند 78
- پایه نخست و بنیادین 79
- فصل چهارم : تبعیض نژادی ، نتایج آثار 81
- از جمله آثار و پیامدهای سیاست عمری 81
- تحریک کردن یک یهودی مسلمان نما 81
- آثار سیاست عمر بر عرب 82
- عظمت عمر بن خطاب در میان عرب 83
- آثار این سیاست بر غیر عرب 86
- آثار سیاست علی و آل علی (ع ) 87
- غیر عرب ، پیشتازان علم و فرهنگ 89
- کلام آخر 104
- پی نوشتها 1 106
- پی نوشتها 106
- پی نوشتها 2 117
- پی نوشتها 3 129
بلکه همه عرب در مقابل علی - علیه السلام - موضع منفی داشته اند .
خود آن حضرت در نامه ای که به برادرش عقیل نوشته در این باره چنین آورده است : ((عرب بر جنگ با برادرت اجماع کرده بود . آنچنان که پیش از این به جنگ با رسول الله - صلی الله علیه و آله - اجماع کرده بود . پس حق برادرت را ندانسته ، برتری او را انکار کردند و به دشمنی با او برخاستند و علیه او جنگ برپا کردند و همه تلاش خود را به کار بردند و لشگر ((احزاب ))به سوی
او روانه ساختند . . . )) . (322)
پیامد مثبت سیاست علوی این بوده که می بینیم غیر عرب به علی و اهل بیت او - علیهم السلام - و شیعیان ایشان که به طور فدیه تعالیم اسلام را در آنها مجسم یافتند ، متمایل شده گرایش پیدا کردند و طبیعی بود که با آنها پیمان دوستی ببندند و دیده تعظیم و تکریم بدانها بنگرند و در همه سختیها ، ایشان را ملجاء و پناهگاه بیابند . در این باره ذکر شواهد ذیل کافی است :
1 - در قیام مختار که خونخواهی امام حسین - علیه السلام - را شعار قرار داده بود یاران او ((موالی )) بودند و به طوری که به نظر می رسد همین ، سبب این بود که عرب او را یاری نکردند . (323)
2 - عثمان برده ای داشت آن برده نزد علی - علیه السلام - آمد تا نزد عثمان وساطت کند تا با او ((مکاتبه ))کند (قرارداد آزادی در مقابل اخذ مقدار معینی مال ببندد) علی - علیه السلام - وساطت کرد و عثمان با او قرارداد مکاتبه بست . (324)
سید امیر علی گفته است : ((امام علی - علیه السلام - از آغاز دعوت اسلامی به فارسیان که اسلام را با آغوش باز پذیرفتند احترام و دوستی تمام نشان داد . سلمان فارسی - یکی از صحابه معروف پیامبر - صلی الله علیه و آله - یار و دوست علی بود . و رسم و عادت امام این بود که سهمیه نقدی خود از انفال (غنایم ) را به فدیه دادن برای آزاد کردن اسیران اختصاص
می داد . و موارد بسیاری با اظهار نظر خود ، خلیفه دوم عمر را قانع می کرد از جمله او را راضی کرد که مالیات مردم فارس (ایران ) بکاهد . . . و مردم فارس فرزندان او را دوست داشته اند ، این دوستی معلوم و روشن بوده است . ))(325)
4 - ((فان فلوتن ))معتقد است : ((یکی از علل گرایش خراسانیان و دیگر ایرانیان به علویون این بوده است که جز در زمان حکومت امام علی علیه السلام با آنها خوشرفتاری نشده بود و عدالتی ندیده بودند . ))(326)
5 - و بالاخره . . . سیاهان - که عرب نبودند - به یاری ((ابن حنفیه ))برخاسته و علیه ((ابن زبیر)) قیام کردند ((رباح )) غلام ابن عمر در میان آنها بود چون ابن عمر متعجبانه علت و سبب شرکت او در شورش را از او پرسید رباح بدو گفت : ((به خدا سوگند! قیام کردیم تا شما را از باطلتان به سوی حق خود بازگردانیم . . . )) (327)