- مقدّمه 1
- بخش اوّل: کتابهای مستقّل پیرامون ردّالشمس، و سابقه نقل آن در کتابها 7
- کتابهای مستقلّ پیرامون ردّالشمس 7
- سابقه نقل حدیث ردّالشمس در میان نویسندگان 16
- بخش دوّم: ردّالشمس اوّل 26
- اشاره 26
- بخش سوّم: ردّالشمس دوّم 94
- اشاره 94
- بخش چهارم: ردّالشمس در زیارتنامهها 112
- بخش پنجم: ردّالشمس در کتابهای فقهی 115
- اشاره 127
- بخش ششم: ردّالشمس در ادبیّات اسلامی 127
- ادبیات فارسی 129
- ادبیات عربی 131
- اشاره 159
- بخش هفتم: پاسخ به چند اشکال 159
- فهرست منابع 177
ادبیات عربی
و امّا در بخش عربی، شعرها را بر اساس تاریخ وفات شاعران آوردهایم، که خود به نحوی گویای رواج حدیث طی قرنهای مختلف میباشد، لازم به یادآوری است که برخی از اشعار در باره ردّالشمس اوّل سروده شده، وبرخی در باره دوّمین حادثه ردّالشمس میباشد، وتعدادی از شعرها نیز اشاره به هر دو داستان دارد.
برای استفاده بیشتر خوانندگان فارسی زبان از این بخش، ترجمه شعرهای عربی را در پانویسها میآوریم.
1- حسّان بن ثابت انصاری
اوّلین شعری که در این زمینه سروده شده از این صحابی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است، و به واقع تاریخ این سروده همان تاریخ حادثه ردّالشمس است، شعر او را دو تن از صحابه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم یعنی جابر بن عبداللَّه انصاری وعبداللَّه بن عبّاس روایت کردهاند، در بخش روایات، روایت جابر بن عبداللَّه را ذکر کردیم، و در اینجا به روایت دوّم آن، که از ابن عبّاس میباشد میپردازیم.
محمّد بن ابی القاسم طبری به سند خویش از عبدالرزّاق، از معمر، از محمّد بن شهاب زُهری روایت کرده که از عبداللَّه بن عبّاس اینگونه شنیده است:
حسّان بن ثابت را در سرزمین مِنا در محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم دیدم در حالی که دیگر یاران پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیز حضور داشتند، حضرت رو به یاران نموده فرمود: «معاشر المسلمین، هذا علی بن أبیطالب سیّد العرب، والوصیّ الأکبر، منزلته منّی منزلة هارون من موسی إلّا أنّه لا نبیّ بعدی، لاتقبل التوبة من تائب إلّا بحبّه».