جانشینی حضرت محمد (صلی الله علیه و آله): پژوهشی پیرامون خلافت نخستین صفحه 515

ص:518

1- 1) بلاذری،فتوح،ص 273.

2- 2) یحیی،خراج،ص 29،30.

3- 3) ابو یوسف،خراج،ص 57.

4- 4) همان،ص 58،61.

5- 5) همان،ص 61-62.

6- 6) همان،ص 62.

7- 7) ابو عبید،اموال،ص 399-400.

خالصه(اصفا)قرار داد.و در زمان جنگ دیر جماجم در سال 82 مردم اسناد(دیوان) آنها را سوزاندند. (1)این روایت مسلما در دوران بعد از عمر تدوین شد و اعتبار اسنادی مربوط به زمان عمر را ندارد. (2)در اصل عمر سواد را کاملا ممیزی و میزان خراج را تعیین کرد و زمینها را به حکومت و مدافعان کوفه سپرد.خالصه کردن زمینها و ثبت صوافی در زمان خلافت عمر انجام گرفت.

6-توضیحی در باب منابع مربوط به بحران دورۀ خلافت عثمان

معتبرترین تاریخ خلافت عثمان را واقدی گردآوری کرده است.منابعی را که او از آنها نقل کرده اکثرا شواهد عینی یا روایات دست اولی است که تمام گرایشهای سیاسی نسبت به این وقایع را در بر دارد.از جمله این شاهدان،عمر بن علی بن ابی طالب علوی و پسرانش محمد و علی هستند و نیز عبد الله بن عباس طرفدار علویان.گروهی نیز هستند