جانشینی حضرت محمد (صلی الله علیه و آله): پژوهشی پیرامون خلافت نخستین صفحه 521

ص:524

1- 1) ابو اسید همان مالک بن ربیعه ساعدی مدنی است که در جنگ بدر حضور داشت(ابن حجر،تهذیب،ج 10، ص 15-16؛ابن حجر اصابه،ج 6،ص 13-14).ابن منکدر او را از حامیان عثمان در مقابل قصرش نام می برد.

2- 2) طبری،ج 1،ص 2989-2991،بلاذری،انساب،ج 5،ص 92-93؛ابن سعد،طبقات،ج 3،بخش 1،ص 50.

3- 3) بلاذری،انساب،ج 5،ص 88-92.

4- 4) رک:همین کتاب،ص 147.

5- 5) بلاذری،انساب،ج 5،ص 25-26،67-71،ابن شبّه،تاریخ مدینه،1157-1161،1302-1306.

6- 6) ذهبی،میزان الاعتدال(قاهره 1325)،ج 1،ص 117-118؛ابن حجر عسقلانی،لسان المیزان،(حیدرآباد 1329-1331)ج 1،ص 441-442.نام و نسب کامل او اسماعیل بن یحیی بن عبید الله بن طلحه بن عبد الله بن عبد الرحمن بن ابی بکر است.طلحه بن عبد الله جدّ پدری او در صحرایی واقع در حاذه الاتم در سمت راست راه مدینه به مکه زندگی می کرد.(زبیری،نسب،ص 279).

برای مردی از اهل دمشق به نام محمد بن عیسی(بن قاسم)بن سمیع الاموی(ف 204 یا 206)نقل کرد و او آن را با حذف نام راوی آن که شاید بعلت سوء شهرت او بود،برای دیگران روایت کرد.بلاذری،ابن شبّه و ابن عساکر (1)که این روایت را به طور کامل نقل کرده اند،در اسناد خود نام اسماعیل بن یحیی را حذف کرده اند.این روایت مفصل که حاوی اطلاعات وسیعی بود در دیگر کتابها از جمله در کتاب عقد الفرید (2)ابن عبد ربه نقل شده است.اما کاملا روشن است که راوی این حدیث اسماعیل بن یحیی است که ابن سمیع نام او را حذف کرده بود. (3)تدوین این روایت به وسیله یکی از فرزندزادگان ابو بکر نقش مهم محمد بن ابو بکر در این روایت را بیان می کند.او نقل کرده است که عثمان به درخواست شورشیان مصر محمد بن ابو بکر را به جای عبد الله بن سعد به حکومت مصر برگزید.در نامه ادعایی عثمان به عبد الله بن سعد که شورشیان مصری آن را به دست آوردند عثمان به حاکم مصر دستور داده بود که انتصاب محمد بن ابو بکر را نادیده بگیرد و او را پنهانی به قتل برساند.این داستان مسلما بدان سبب جعل شد که نفرت محمد بن ابو بکر از عثمان را توجیه کند.علاوه بر این ابی بکر را از کسانی شمرده است که به مصریان دستور داد که به عثمان حمله کنند و او را بکشند.همه اینها و بسیاری از روایات دیگر جعلیاتی است که در مقابل روایات معتبر صدر اسلام ساخته شده است.

7-موسی بن طلحه و امویان

خونخواهی از مروان برای قتل طلحه در وحله اول حق پسرش موسی بن طلحه بود، چون بزرگترین پسرش محمد بن طلحه در جنگ جمل کشته شده بود.موسی بن طلحه یکی از راویان حدیث،که به چنان مقامی از پارسایی رسیده بود که بعضی او را مهدی موعود می دانستند،آدمی نبود که تکلیفی را که ریشه در جاهلیت داشت انجام دهد مخصوصا علیه خاندانی خطرناک چون بنی امیه.او خوش حال بود که در مقابل بیعت با