- مقدمۀ مترجم 1
- مدخل 3
- بخش اوّل 9
- اشاره 9
- اشاره 13
- مختصری در بارۀ موضوعات کتاب 13
- در باب غنّی و باهله 15
- آمدن علی علیه السّلام به کوفه پس از نبرد با خوارج 17
- اشاره 17
- بسیج کردن علی علیه السّلام مردم را 18
- داخل شدن علی علیه السّلام به کوفه 18
- روش علی علیه السلام در بیت المال 22
- رفتار علی علیه السلام با خود 29
- کارگزاران و کارهای علی علیه السلام 35
- از سخنان علی علیه السلام 38
- اشاره 38
- خطبه ای از امیر المؤمنین علی علیه السلام 43
- نامه ای از علی علیه السلام به معاویه 54
- اشاره 59
- خبر مصر 59
- حکومت قیس بن سعد بن عبادۀ انصاری رحمه اللّه علیه در مصر 60
- و امارت محمد بن ابو بکر عزل قیس بن سعد از مصر 66
- اشاره 68
- خبر رفتن محمد بن ابی بکر به مصر و حکومت او بر مصر 68
- در نماز و وضو 75
- در سفارش به مصریان 76
- در روزه و اعتکاف 77
- داستان محمّد بن ابی بکر 78
- خبر قتل مالک اشتر رحمه اللّه و امارت مصر 80
- فرستادن معاویه عمرو بن عاص را به مصر 86
- کشته شدن محمد بن ابی بکر رحمه اللّه علیه 89
- رسیدن خبر قتل محمد بن ابی بکر به علی علیه السلام 91
- نامۀ امیر المؤمنین علی علیه السلام به یاران خود بعد از کشته شدن 95
- داستان مرج مرینا 102
- کشته شدن محمد بن ابی حذیفه بن 104
- اشاره 104
- خبر بنی ناجیه 104
- اشاره 122
- بخش دوّم 122
- خبر عبد اللّه بن عامر حضرمی در بصره 123
- اشاره 123
- سخن علی علیه السلام دربارۀ کوفه 139
- تاختن ضحّاک بن قیس 140
- سخن علی(علیه السلام)در باب شهادت خویش 149
- حمله نعمان بن بشیر انصاری بر عین تمر و مالک بن کعب ارحبی 150
- قضیۀ دومه الجندل 156
- حملۀ سفیان بن عوف غامدی بر انبار 158
- حملۀ یزید بن شجرۀ رهاوی بر مردم مکه 170
- دربارۀ عیبجویان و دشمنان علی(علیه السلام) 175
- و از ایشان بود:مغیره بن شعبه 175
- از دشمنان و عیبجویان علی(علیه السلام)یکی عمرو بن عاص بود. 175
- و دیگر ولید بن عقبه. 176
- منذر بن جارود عبدی 177
- اشاره 177
- کسانی که از علی(علیه السلام)جدا شدند 177
- داستان یزید بن حجیّه 178
- دیگر هجنّع عبد اللّه بن عبد الرحمن بود. 180
- دیگر قعقاع بن شور بود. 180
- و دیگر نجاشی شاعر بود. 181
- دیگر از کسانی که از نزد علی رفتند،عقیل بن ابی طالب بود. 186
- دیگر حنظلۀ کاتب بود. 187
- دیگر از یاران علی که به معاویه پیوستند. 187
- دیگر ابو برده،پسر ابو موسی اشعری بود. 189
- قریش و بنی امیه یکسره مخالف او بودند. 189
- دیگر ابو عبد الرحمن سلمی بود. 189
- از مخالفان علی(علیه السلام)در حجاز،ابو هریره بود و عبد اللّه بن عمر و عبد اللّه بن زبیر و زید بن ثابت و 189
- دیگر قبیصه بن ذؤیب بود. 190
- دیگر عروه بن زبیر بود. 190
- دیگر زهری بود. 190
- دیگر مکحول بود. 191
- دیگر عمر بن ثابت بود. 191
- دیگر سعید بن مسیّب بود. 191
- اشاره 194
- حرکت بسر بن ابی ارطاه و حمله و تاراج او بر مسلمانان و اهل 194
- حرکت جاریه بن قدامه رحمه اللّه 204
- داستان وائل بن حجر حضرمی 206
- آمدن عبید اللّه بن عباس و سعید بن نمران 208
- حواشی بخش اوّل 217
- حواشی بخش دوّم 226
- الف 228
- اشاره 228
- آ 228
- فهرست اعلام 228
- ب 230
- ث 230
- ت 230
- ح 231
- ج 231
- ز 232
- س 232
- ر 232
- د 232
- ذ 232
- خ 232
- ص 233
- ض 233
- ط 233
- ش 233
- ظ 234
- ع 234
- ل 236
- ف 236
- غ 236
- ق 236
- م 237
- ن 238
- ه 238
- و 238
- ی 239
خانه داری؟گفت:در فلان جا.علی(علیه السلام)گفت:زنهار به حومه شهر برو،به حومۀ شهر برو.
خبر ابن حضرمی به پایان آمد.
سخن علی علیه السلام دربارۀ کوفه
هارون بن خارجه(1)گوید.جعفر بن محمد(علیه السلام)مرا گفت:فاصلۀ میان خانۀ تو و مسجد کوفه چند است؟گفتم که چند است.گفت:هیچ ملک مقرّب و پیامبر مرسل و بندۀ صالحی نیست،مگر که در آنجا نماز خوانده است.رسول اللّه(صلی الله علیه و آله)در شب معراج بر مسجد کوفه گذشت و اجازت خواست و داخل شد و دو رکعت نماز به جای آورد.هر رکعت نماز واجب در آن مسجد برابر هزار رکعت است و هر رکعت نماز نافله برابر پانصد رکعت.نشستن در آن مسجد-بدون تلاوت قرآن-عبادت است پس به مسجد کوفه رو اگر چه خود را بر زمین کشی.
از حبّۀ عرنی(2)و میثم تمّار(3)روایت شده که گفتند:مردی نزد علی(علیه السلام)آمد و گفت:یا امیر المؤمنین،من توشۀ راه تهیه کرده ام و چارپایی خریده ام و همۀ کارهای خود به سامان آورده ام،تا به زیارت بیت المقدس روم.علی(علیه السلام)گفت:راه توشه ات را بخور و چارپایت را بفروش و بر تو باد به این مسجد-یعنی مسجد کوفه-که آن یکی از چهار مسجد روی زمین است که دو رکعت نماز در آنجا برابر ده رکعت است در دیگر مسجدها.از هر سو که به این مسجد آیی تا دوازده میل برکت باشد و از پی بنای آن هزار ذراع وانهاده شده و در زاویۀ آن،تنور(4) فوران کرده است و در کنار ستون پنجم آن ابراهیم خلیل(علیه السلام)نماز خوانده هزار پیغمبر و هزار وصی پیغمبر در آنجا نماز گزارده اند.عصای موسی و درخت کدو(5)آنجاست.یعوق و یغوث(6)در آنجا هلاک شده اند و آن مسجد تمیز دهندۀ حق است از باطل.کوه اهواز از آنجا به راه افتاد.نوح(علیه السلام)در آن مسجد نماز خوانده و در روز قیامت هفتاد هزار تن از آنجا محشور شوند که نه حساب دارند و نه عذاب.در وسط آن باغی است از باغهای بهشت.و در آنجا سه چشمه است درخشان و زلال که آن دسته های ترکه(7)را رویانید که پلیدی را ببرد و مؤمنان را پاکیزه گردانید چشمه ای از شیر و چشمه ای از روغن و چشمه ای از آب.در جانب راستش ذکر است و در جانب چپش مکر.اگر مردم بدانند چه ثواب و فضیلتی در آن است به سوی آن آیند اگر چه بر زانو و دست راه بروند.
1- ابو الحسن هارون بن خارجۀ صیرفی فرزند او حسن از اصحاب امام صادق بوده است.رک جامع الرواه 305/2.
2- حبّۀ عرنی منسوب است به عرنه که بطنی است از بجیله حبّه از اصحاب علی(علیه السلام)بود و در جنگهای آن حضرت شرکت داشت.به سال 76 در آغاز خلافت عبد الملک بن مروان درگذشته است.رک طبقات ابن سعد 123/6 و جامع الرواه 177/1.
3- میثم تمّار اسدی،نخست غلام زنی بود از بنی اسد.علی(علیه السلام)او را خرید و آزاد کرد.میثم از اصحاب خاص علی(علیه السلام)بود.رک الاصابه،حرف میم شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید 210/1.
4- اشاره است به فوران آب از تنور پیرزالی به هنگام طوفان نوح.در قرآن کریم نیز به آن اشارت رفته است.رک:سورۀ 11 آیۀ 42 و سورۀ 23 آیه 17.
5- چون یونس پیامبر از شکم ماهیی که او را بلعیده بود در ساحل دریا افتاد درخت کدویی بر سر او سایه افکند.رک سورۀ 37 آیۀ 146.
6- نام دو بت از بتان عرب.
7- منظور از دسته های ترکه،چوبهای باریکی است که ایوب زن خود را با آنها زد تا سوگند نشکسته باشد.زیرا شیطان زن را در نزد ایوب به بدی یاد کرده بود و ایوب سوگند خورده بود که او را سخت بزند.چون حقیقت بر او آشکار شد تا قسم خود خلاف نکرده باشد دسته ای از ترکه های باریک بر گرفت و یک بار بر زن زد.رک سورۀ /38آیات 40 تا 43.