ترجمه فارسی الغارات صفحه 218

می کند(طبقات ابن سعد 88/6.اسد الغابه 353/4).

زید بن وهب جهنی از اجلّه تابعین است و از ثقات روات.در سال 90 یا پیش از آن وفات کرده است(میزان الاعتدال 160/2).

الانفال60/.

النساء45/.

التوبه37/.

بر گرفته از آیۀ /19احزاب.

محمد بن عبید اللّه بن ابی سعید ثقفی کوفی.کنیۀ او ابو عون است.از ثقات راویان است.(تقریب التهذیب 187/2)

قیس بن ابی حازم بجلیّ کوفی،کنیه اش ابو عبد اللّه بود و از روات ثقه.(تقریب التهذیب 127/2 و برای آگاهی بیشتر رک الغارات،محدث ذیل صفحۀ 41)

احزاب مراد گروههای کفار مکه است که متفق شده به جنگ رسول اللّه(صلی الله علیه و آله)آمدند و جنگ احزاب همان جنگ خندق است.-م.

رفیع بن فرقد،چنانکه باید شناخته نشد.(محدث،ذیل صفحه 42)

و(31)-بر گرفته از آیه های 28 و /29توبه.

مغیره بن مقسم ضبی،فقیه کوفی،در سال 136 جهان را بدرود گفت.(تقریب التهذیب 270/2 و تهذیب التهذیب 269/10)

ابو حمزه مجمّع بن یسار تیمی.احوال او را ابن جوزی در صفه الصفوه(ج 60/3)آورده است.وفات او یک شب پیش از قیام زید بن علی بود یعنی به سال 122 ه.

ابو القاسم ضحاک بن مزاحم هلالی،از تابعین بود و مفسر.اصلش از کوفه بود ولی در بلخ و مرو و بخارا می زیست.از اصحاب علی بن الحسین(علیه السلام)نیز بود.او راست التفسیر الکبیر و التفسیر الصغیر.در سال 102 در بلخ وفات کرده است(طبقات المفسرین 216/1)گویند معلم اطفال بود و در مکتبخانه اش سه هزار کودک درس می خواندند و او به سبب ناتوانی خود و کثرت شاگردان سوار بر خر،میان ایشان می گشت.

این بیت مثل است.گویند که عمرو خواهر زاده جذیمه الابرش،از زمین کماه(قارچ)می کند.همکاران او بهترین کماتی که می یافتند خود می خوردند ولی عمرو آنها را در آستین می نهاد تا برای دایی خود آورد.و این بیت خواند:این چیزی است که من چیده ام خوبهایش هم در میان آنهاست،در حالی که دیگر کماهچینان همیشه دستشان به دهنشان بود.

عاصم بن کلیب جرمی کوفی،به سال 137 در آغاز خلافت منصور در گذشته است(تهذیب التهذیب 57/5 و 455/8).

جبل یا جبال،نامی است که به سرزمینهای میان اصفهان تا زنجان و قزوین و همدان و دینور و ری و بلاد میان آنها اطلاق می شده.(مراصد الاطلاع ج /1ص 309 و 312)

رک به شمارۀ 35.

شعبی،ابو عمرو عامر بن شراحیل بن عبد یا عامر بن عبد اللّه بن شراحیل،منسوب به شعب که تیره ای است از قبیلۀ همدان،حمیری،کوفی.فقیه از علی(علیه السلام)و سعد بن ابی وقاص روایت می کند.(تهذیب التهذیب 65/5 و جامع الرواه 427/1).

زادان،ابو عبد اللّه یا ابو عمرو کندی.از راویان ثقه است.در ایام حجاج در کوفه وفات یافت(رک طبقات ابن سعد 124/6).

قنبر،غلام علی بن ابی طالب که به دست حجاج بن یوسف در ایام امارت حجاج بر عراق کشته شد.