خلاصه عبقات الانوار: حدیث ولایت صفحه 395

خلافت است، بنابراین چگونه اصل سخن بر این مطلب دلالت نمی کند ولی شاخه اش دلالت کند؟

چنانچه جمله دوم برای مطلب مورد نظر سودمند بود، برای او کفایت می کرد که جمله «هر که من مولای اویم پس علی مولای اوست» را به آن ضمیمه کند و چشم پوشی او از این کار و گفتن این که «او ولیّ بعد از من است» وجهی نمی داشت.

اینک نگفته است: «اگر منظور رسول خدا فرمانروایی و سلطنت می بود، به روشنی آن را بیان می فرمود، همانگونه که درباره نماز و زکات و حج و روزه به روشنی فرموده است، و می فرمود: ای مردم او مولای هر کسی است که من مولای اویم، پس به او گوش فرا دهید و فرمانبرید. ولی ضرورت تغییر لفظ را به این که «او ولیّ بعد از من است» ملاحظه فرمود، و دانست که هدف اصلی متعلق نیست به جمله «پس به او گوش فرا دهید و فرمان برید»؛ بلکه می خواهد لفظی را بیان کند که خود با صراحت کامل، بر خلافت و امامت، دلالت کند.

افزون بر تمامی این گفته ها، پیامبر در چندین حدیث معتبر، اطاعت از امیر المؤمنین علی علیه السلام را واجب فرموده است، مانند حدیثی که حاکم با اسنادش از ابوذر از رسول خدا نقل کرده است که: فرمود: «هر کس مرا اطاعت کند، خداوند را اطاعت کرده است. هر کس از فرمان من سرپیچی کند، از فرمان خداوند سرپیچی کرده است. هر کس علی را اطاعت کند، مرا اطاعت کرده و هر کس از فرمان علی سرپیچی کند، از فرمان من سرپیچی کرده است». حاکم گوید: «اسناد این حدیث صحیح است، گرچه بخاری و مسلم آن را نقل نکرده اند.»(1)

حتی فرمان به اطاعت از او با همین لفظ (پس گوش فرا دهید و فرمان برید) در کتاب های اهل سنت، در جریان یوم الدار و در شان نزول آیه «و انذر عشیرتک الاقربین» آمده است، که: ابن اسحاق، طبری، ابن ابی حاتم، ابن مردویه، أبونعیم، بیهقی، بغوی، سیوطی، و متقی هندی... در شمار راویان آن هستند.(2)

اما چیزی که اساس شبهه را ویران می کند، این است که: گروهی از بزرگان این گروه، مانند فخر رازی در نهایه العقول و افراد دیگری، دلالت فرمان به اطاعت را بر امامت و خلافت انکار می کنند، و دهلوی، در این ادعا از آنان پیروی کرده است، چنانکه از پاسخ او بر حدیث ثقلین برمی آید. پس بر هیچ یک از متعصب ها نشاید که بازگردد و ادعا کند این جمله دلالت بر امامت دارد.

بدین ترتیب - سپاس خدای را - باب قیل و قال از هر سو بسته آمد، زمین با همه گستردگی بر اصحاب جدال تنگ شد. و خداوند، جنگ را برای مؤمنان بسنده فرمود.