خلاصه عبقات الانوار: حدیث ولایت صفحه 447

ناصر، جار به معنی المجیر نه المجار، السید المطاع، الاولی در «مولاکم» یعنی أولی بکم و معنی های دیگرش در زمینه ای که ما به دنبالش هستیم، جایگاهی ندارد. پس بنابر دو معنی نخست، امر شامل علی می شود که هر کس توجه و عنایتی به پیامبر دارد، بایستی آن را رعایت کند. و بر پایه دو معنی آخر، امر شامل اطاعت و احترام و پیروی از او می شود.

ابوالفرج اصفهانی(1) در کتابش (مرج البحرین) چنین نقل می کند:

پیامبر دست علی را گرفت و فرمود: من کنت ولیه و اولی من نفسه فعلی ولیه».(2)

جلال الدین خجندی پیشوایی بزرگ و مورد اعتماد است، در دوران خودش استاد حرم شریف نبوی بود، و در کتاب توضیح الدلائل چندین بار این چنین توصیف شده است. از نوشته های او شرح البرده است که در بخش شرح های کتاب در کشف الظنون ذکر شده است.

(32) تحقیق سبط ابن جوزی درباره معنی حدیث غدیر

سبط ابن جوزی در شرح حدیث غدیر و معنی های کلمه مولی گوید: «دهم به معنی اولی. خداوند متعال می فرماید: «فالیوم لا یوخذ منکم فدیه ولا من الذین کفروا ماواکم النار هی مولاکم» یعنی: اولی بکم».

پس از تصریح به این که غیر از این معنی جایز نیست، گوید: «مراد از این حدیث، اطاعت ویژه محض است. پس وجه دهم که اولی است. معین شد. و معنایش چنین می شود: من کنت اولی به من نفسه فعلی اولی به.

حافظ ابوالفرج یحیی بن سعید ثقفی اصفهانی در کتابش (مرج البحرین) به این معنی تصریح کرده است. او این حدیث را با اسناد به اساتیدش روایت کرده و گوید: رسول خدا دست علی را گرفت و فرمود: من کنت ولیه و أولی به من نفسه فعلی ولیّه.

پس روشن شد که همه آن معنی ها به وجه دهم برمی گردد. حدیث پیامبر (ألست أولی بالمؤمنین من أنفسهم) نیز بر این امر دلالت دارد. و این نصّ صریحی است بر اثبات امامت و پذیرش اطاعت او»(3)

1- او: یحیی بن محمد بن سعید ثقفی متوفای سال 583 یا 584 است. ذهبی در شرح حال او گوید: استاد، مسند جلیل... عالم. بنگرید: سیر اعلام النبلاء: 21/134
2- توضیح الدلائل علی تصحیح الفضائل. دستنویس است.
3- تذکره الخواص: 38.