خوارج از دیدگاه نهج‌البلاغه‌ صفحه 30

سوابق ننگين اين سوداگران دين و شرافت، كه همواره عاملين ستمگران و بدمنشان محسوب مي‌شدند در ركود جامعه و اسارت دين نقش موثري دارد.

و مضمون كلام آن حضرت كه پرده از روي يك واقعيت بسيار تلخي برمي‌دارد اين است:

فان هذا الدين قد كان اسيرا في ايدي الاشرار، يعمل فيه بالهوي، و تطلب به الدنيا

همانا اين دين در گذشته اسير دست دشوار و بدخواهان ملت بوده است به سبب آن هواهاي نفساني خود را برآورده كرده و دنياي مرفه و محبوبي به دست مي‌آوردند. [19] و نيز مي‌فرمايد:

ان شر و زرائك من كان للاشرار قبلك وزيرا.

همانا بدترين و نادرست‌ترين وزراء و مشاورين تو كساني خواهند بود كه قبلا از وزراء و كارپردازان اشرار و ستمگران محسوب مي‌شدند. [20].

ابرهاي تيره كنار رفت

اشاره

سرانجام با قتل عثمان آن «25» سال كه زماني چنين و اوضاعي چنان به وجود آورده بود، پايان يافت. و خلافت مسلمين با التهاب هر چه بيشتر آغوش خود را، براي پذيرفتن آن حضرت باز كرد، اميرمومنان يك انقلاب وسيع و عميق را براي تامين سعادت همه جانبه‌ي ملت اسلامي آغاز كرد.

بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هاي جدي و فوري، يكي پس از ديگري به سوي ادارات دولتي و فرمانداريها ارسال گرديد.

خلع عناصر فاسد، و نصب حكام امين، و دلسوز مردم، شروع شد، و تصفيه‌ي فوري در محيط فرمانروائي، قطع نفوذ سرمايه‌داران، جلوگيري از حق‌كشي