الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 107

-1

نامه عثمان به معاویه‌

اما بعد، من این نامه را در حالی برای تو می‌نویسم که به خدا سوگند گمان نمی‌کنم تا رسیدن این نامه به دست تو زنده باشم. همانا که تو را دیدم و از تو خشنودم و به تو اطمینان کردم و به آرزوها و خواسته‌های تو اعتماد کردم و این آرزو برای تو بدون آنکه خوار و زبون شوی فراهم نخواهد شد و یکی از این دو بهتر از دیگری است. به هر حال همین که این نامه‌ام به دست تو رسید، سپاهی تندرو از شام گسیل دار و یکی از مردان مورد اعتماد خویش را بر ایشان بگمار و حبیب بن مسلمه را بر این کار مأمور کن و به او بگو مسافت دو روز را در یک روز و مسافت دو شب را در یک شب بپیماید و هر دو منزل را چون یک منزل طی کند و اگر بتوانی خودت با شتاب بسیار و ناگهانی بیایی که کار از کار گذشته و چیزی باقی نمانده است.

به هر کس می‌خواهی بده یا مده و هر چه می‌خواهی انجام بده و این کار به این زودی اصلاح و آشکار نمی‌شود و دین صدمه خواهد دید. و السلام.

در همین مقدار از گفتار امیر المؤمنین علی (ع) که آوردیم مشاهده می‌شود که چگونه مکرر بر عثمان اعتراض کرده و چون به نتیجه نرسیده است، از او و آن قوم کناره‌گیری کرده است، تا کار به آنجا کشید که کشید. بنابراین چگونه می‌توان با توجه به آنچه توصیف کردیم علی (ع) را در مورد آنچه بر سر عثمان آمده است مورد عتاب قرار داد؟ و با آنچه یادآور شدیم چگونه می‌توان گفت علی (ع) از کارهای عثمان راضی و خشنود بوده است؟ و با مسائلی که بررسی کردیم چگونه می‌توان گفت نسبت به او خشمگین نبوده؛ و با توجه به مطالبی که قبلا آوردیم، همگان معتقد بودند که عثمان بدعتها آورده است و همان گونه که گذشت این موضوع روشن است که علی (ع) آن قوم را در محاصره کردن و خلع و کشتن عثمان هیچ گونه یاری نداده است؛ زیرا بدی این کار و نتایج زشت آن را کاملا می‌دانسته و [به آن] احاطه داشته و می‌دانسته که باید برای بطلان ادعای کسانی که چنان تهمتی به او خواهند زد دلیلی داشته باشد تا بتواند در قبال تزویر و بهتان آنان از خود دفاع کند. و این مسأله منافاتی با رای آن حضرت در تقبیح اعمال عثمان ندارد و آن را شرح و توضیح دادیم و ما به خواست خداوند در مورد کشتن عثمان و کسانی که او را محاصره کردند و یاری ندادند، در همین