الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 108

فصل توضیح خواهیم داد.

-1

آراء مختلفی که در مورد کارهای عثمان اظهار داشته‌اند

بیشتر اشخاصی که در این مورد سخنی گفته‌اند، گفتارشان بر اساس گمانی ضعیف است یا آنکه گفتار گذشتگان را تکرار کرده‌اند و حال آنکه افرادی که نسبت به کارهای عثمان معترض بودند عقاید و اندیشه‌های مختلف داشتند و خواسته‌هایشان با یکدیگر تفاوت داشت.

بعضی از معترضان به برخی از کارهای عثمان اعتراض داشتند که اگر دیگری آن را انجام می‌داد اعتراضی نداشتند و این به سبب طمع ایشان بود که پس از او به حکومت برسند و پس از خلع و کشتن عثمان، ریاست به دست ایشان بیفتد. از جمله ایشان- همانگونه که قبل گفتیم- طلحه و زبیرند که خودشان در محاصره عثمان شرکت کردند و یاران خود را بر آن کار واداشتند و طلحه در حالی که هنوز عثمان زنده بود بر بیت المال دست یازید و برای قفلهای آن کلیدهایی ساخت که در دست خودش بود و به واسطه جلوگیری آب از او، در ریختن خونش کوشش می‌کرد و به این وسیله در تباهی او می‌کوشید. چون کار با کشته شدن عثمان تمام شد، از ایشان کسی گردن کشید و آهنگ رسیدن به خلافت کرد و می‌پنداشت از جانب مردم برگزیده خواهد شد و از او پیروی می‌شود؛ ولی هنگامی که مردم از او به سوی دیگری [علی] منصرف شدند و غیر از او را برگزیدند، گمان او باطل شد و چون آرزوی او در آنچه برای آن سعی می‌کرد برآورده نشد، با این که تسلیم شدنش برای بیعت با امام از روی امید یا ترس بود، بیعتش را شکست و از پیمان او بیرون رفت و از اسلام دور شد و راه جنگ با او را در پیش گرفت و سرانجام کارش بدانجا کشید که کشید.

اعتراض گروهی دیگر از ایشان، بر عثمان، به این سبب بود که آنها را از رسیدن به خواسته‌هایشان و بدست آوردن آن بازداشته بود و رسوم آنان را [آن گونه که بود] از بین برده بود. به این سبب کینه او را در دل گرفتند و در خلع و کشتن او کوشیدند و گمان می‌کردند حکومت پس از او [عثمان] به کسی می‌رسد که می‌توانند او را به