الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 117

داشت، دست به سوی آنچه می‌خواست دراز کرده بود. چون مرگ عثمان فرا رسید، انصار او را یاری ندادند و آنها همواره ستیز می‌کردند. آری یهود هم، چون دانشمندان ایشان کارها و اخباری را برای ایشان آراستند، همین گونه گمراه شدند.» «1»

و به امور دیگری نظیر اینها که گفته شد استناد می‌کردند و پاسخ به همه این [اعتراض] ها آسان و ساده است و منت خدای را.

-1

دفاع از علی علیه السلام‌

(2) اما جواب در مورد اعتراض آنان و تهمتی که به علی (ع) زده‌اند که چون روز عید قربان در حالی که عثمان در محاصره بوده است نماز عید گزارده است و شریک در ریختن خون عثمان است، از دیدگاه دو مذهب پاسخ می‌دهیم. نخست، اعتقاد و مذهب شیعیان که معتقد به نص در مورد امامت علی (ع) هستند و او را پس از پیامبر امام بلافصل می‌دانند که در این صورت اطاعت از او بر همه واجب بوده است و بر عهده او بوده که هرگاه امکان باشد، خود امور مربوط به امامت را انجام دهد، که از جمله لوازم آن، امامت بر مسلمانان در نماز و فرماندهی در جهاد و اقامه حدود و اجرای احکام است و چنین نیست که اگر برای امام امکان انجام کارهایی که بر عهده اوست فراهم آید و انجام دهد، دلیل بر شرکت او در ریختن خون کسی باشد یا بگوییم که اراده کشتن او را کرده است.

و بر طبق عقیده و مذهب دیگران نیز چنین است که هرگاه رهبر و پیشوا تغییر کند یا کاری انجام دهد که عقد رهبری و امامت او گسیخته شود، بر بزرگان و فضلای مردم است که نماز را برپا دارند و عهده‌دار پیشنمازی و امر به معروف و نهی از منکر گردند، تا بیعت برای رهبر و امام بعدی انجام پذیرد. و چون قوم معتقدند که امامت به اختیار مردم است و عثمان را در نتیجه بدعتهایی که آورده بود خلع و محاصره کرده بودند، وجوب اطاعت از فرمان او از میان رفته بوده است و باز بر عهده فضلای مردم بوده است که نماز را برپا دارند و یکی را برای آن کار مقدم دارند تا بیعت برای کسی که سزاوار آن است انجام شود، و بر فرض که گروهی معتقد

______________________________
(1) در همان مأخذ، همان صفحه، این ابیات به مردی از اهل شام نسبت داده شده و در دیوان حسان هم نیامده است. ولی مسعودی در مروج الذهب؛ ج 4، ص 284، آن را از حسان دانسته است. م