الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 15

اعتقاد داشته‌اند که به قصد قربت و نیت خالص و پس از کمال بررسی همه جانبه فقط برای رضای خدا و خونخواهی عثمان- که از دیدگاه آنان مظلوم کشته شده است- جنگ می‌کنند (1) و معتقد بوده‌اند که عثمان بدون گناه و به ناحق کشته شده است و آنان چاره‌ای جز آنچه کرده‌اند، نداشته‌اند و از این دو گفتار به ظاهر چنین نتیجه گرفته می‌شود که هر یک از این دو گروه کردار خود را صحیح و مقرون به صواب می‌دانسته و عمل گروه دیگر را باطل، و خود را صحیح و مقرون به صواب می‌دانسته و عمل گروه دیگر را باطل، و خود را رستگار و گروه مقابل را گمراه می‌پنداشته است. البته امیر المؤمنین علی (ع) در این مورد صریح بود و کسانی را که با او جنگ کرده بودند به مکر و پیمان‌شکنی وصف می‌کرد وانگهی می‌فرمود که پیامبر (ص) به او درباره جنگ کردن با آنان فرمان داده و جهاد با ایشان را بر او واجب کرده است. ولی از سوی مقابل چنین چیزی در مورد او اظهار نشده است و هیچ عیبی و منقصتی اظهار نداشته‌اند، اگر چه معلوم است که در اندیشه خود، او را تخطئه می‌کرده‌اند و در مورد مقاومت آن حضرت برای حفظ حکومت و واگذار نکردن انتخاب خلیفه به شوری و تسلیم نکردن قاتلان عثمان به ایشان، معترض بوده‌اند و می‌پنداشته‌اند که علی (ع) از انجام حق و صواب به اعتقاد ایشان خطا کرده و لغزش داشته است.

سعد بن ابی وقاص، عبد الله بن عمر، محمد بن مسلمه انصاری، اسامة بن زید و امثال ایشان که معتقد به خودداری از شرکت در این جنگ بودند، امیر المؤمنین علی و حسن و حسین (ع) و محمد حنفیه و دیگر اعقاب ابی طالب و همه پیروان علی (ع)- اعم از بنی هاشم و مهاجران و انصار و معتقدان به یاری دادن علی (ع)- را به اشتباه و خطا و بدعت متهم می‌کنند و در مورد عایشه و طلحه و زبیر و همفکران ایشان که به خود اجازه جنگ با امیر المؤمنین را می‌دادند، همین عقیده را دارند که آنان از حق و صواب برکنارند و در حلال دانستن ریختن خون مسلمانان اهل بدعتند. از ایشان در مورد هیچ‌یک از دو گروه بیش از این نقل نشده است و هیچ طرف را به فسق و تباهی نسبت نداده و آنان را با وجود شرکت در جنگ و کشتار از دایره ایمان خارج ندانسته‌اند.

-2

اختلاف عقیده فرقه‌ها

اشاره