الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 16

داشته‌اند که مشهور و در کتابها از قول ایشان ذکر شده است.

(1) گروهی از اهل سنت، از عقیده سعد بن ابی وقاص و دیگر همفکران او پیروی می‌کنند، یعنی از یاری دادن هر دو گروه خود را کنار می‌کشند و در عین حال اصل جنگ را محکوم می‌کنند و معتقدند امیر المؤمنین علی (ع)، حسن، حسین و محمد- پسران آن حضرت- و ابن عباس، خزیمة بن ثابت ذو الشهادتین، ابو ایوب انصاری، ابو الهیثم بن التیهان، عمار بن یاسر، قیس بن سعد بن عباده و دیگر بزرگان مهاجر و انصار مرتکب اشتباه شده‌اند؛ در مورد عایشه و طلحه و زبیر و پیروان آنان هم که در جنگ شرکت کرده و آن را حلال دانسته‌اند همان گونه معتقدند و می‌گویند آنچه کرده‌اند دور از صواب بوده است و فقط به همین اندازه بسنده کرده‌اند، حتی مدعی نشده‌اند که آنان گرفتار عقاب خداوند خواهند شد، بلکه برای آنان امید رحمت و آمرزش دارند و امیدشان به رستگاری ایشان بیشتر از بیم بر عقاب ایشان است. گروهی دیگر از اهل سنت هم مانند گروه گذشته معتقدند که همه شرکت کنندگان در جنگ جمل مرتکب خطا شده‌اند؛ ولی می‌گویند به طور قطع امیر المؤمنین علی، حسن و حسین (ع)، ابن عباس، عمار بن یاسر و خزیمة بن ثابت ذو الشهادتین هر چند در مورد جنگ و خونریزی مرتکب اشتباه شده‌اند، ولی با توجه به عظمت اطاعت ایشان از خداوند متعال و شرکت آنان در جنگها در التزام پیامبر (ص) و به پاس مصاحبت با رسول خدا و فداکاری برای آن حضرت این لغزش ایشان آمرزیده است.

این گروه درباره عایشه و طلحه و زبیر و دیگر کسانی که سابقه صحابی بودن و سابقه شرکت در جهاد داشته‌اند نیز همین گونه قضاوت می‌کنند، ولی دیگر شرکت‌کنندگانی را که خونریزی را روا دانسته‌اند، اهل آتش می‌دانند؛ و از یکی از مشایخ و ائمه دینی خود نقل می‌کنند که می‌گفته است، رهبران جنگ جمل رستگارند و پیروان نابود و بدبخت. خلاصه آنکه در این مورد میان صحابی و غیر صحابی فرق قائل شده‌اند (2) و به حدیثی که از پیامبر (ص) روایت شده است استناد می‌کنند که ایشان به یکی از مسلمانان که محضر پیامبر را درک کرده ولی از اصحاب نبوده است و خود را برتر از مردی از اصحاب دانسته است، فرموده‌اند: «از تفاخر نسبت به اصحاب من پرهیز کنید زیرا اگر کسی از شما به اندازه کوه احد زر در راه خدا انفاق کند هرگز به پایه یکی از ایشان بلکه به نیمی از رتبه او نمی‌رسد «1».»

______________________________
(1) نظیر این روایت با اختلافی اندک در سنن ابی داود، چاپ محمد محیی الدین عبد الحمید، مصر؛ ج 4، ص 214، ذیل شماره 4658 آمده است. م
(1) گروهی دیگر می‌گویند: برای هیچ کس شایسته نیست که در مورد اصحاب پیامبر (ص) و نزاع و اختلافی که میان آنان بروز کرده و منجر به کشتار یکدیگر هم شده است سخنی بگوید و اظهار نظری کند یا در آن باره بیندیشد یا از آنان روی‌گردان شود و اگر بتواند که چیزی از این گونه اخبار را نشنود چنان کند، زیرا اگر بر خلاف این موضوع رفتار کند و به اخبار اختلاف میان اصحاب گوش دهد و در آن مورد یک کلمه اظهار نظر کند و درباره ایشان قضاوت نادرستی کند که موجب بدنامی شود، با شرع مخالفت کرده و در دین بدعت آورده است و از آنچه پیامبر منع کرده‌اند- که از گفتگو درباره آنچه میان صحابه بزودی اتفاق خواهد افتاد بر حذر باشید- پرهیز نکرده است. و پنداشته‌اند که ذکر روایات سقیفه، کشته شدن عثمان و جنگ جمل و صفین بدعت است و تألیف و تصنیف در آن باره گمراهی است و گوش دادن به چیزی از آن، مایه کسب گناهان است.