الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 167

می‌کنی من هم از تو اطاعت کنم و چون از فرمان خدا سرپیچی کنی، طاعتی برای تو بر ما نخواهد بود. (1) فرمود: آری، و صدای خود را کشیده و بلند کرد. دست بر دستش نهادم و بیعت کردم. آنگاه امیر المؤمنین (ع) به محمد بن حاطب که دورتر نشسته بود توجه کرد و فرمود: چون خواستی پیش قوم خود برگردی، نامه‌ها و گفتار مرا به آنان ابلاغ کن. محمد برخاست و نزدیک رفت و برابر او نشست و گفت: چون من پیش قوم خود برسم، خواهند پرسید که عقیده این دوست تو [یعنی حضرت امیر] نسبت به عثمان بن عفان چیست؟ ناگاه کسانی که اطراف علی (ع) بودند شروع به دشنام دادن به عثمان کردند و من دیدم که او از این کار چنان ناراحت شد که عرق بر پیشانیش نشست و سپس خطاب به آنان گفت. ای قوم! بس کنید که برای شما این سؤال طرح نشد و کسی از شما نپرسید. «1» کلیب می‌گوید: هنوز از لشکرگاه علی (ع) بیرون نیامده بودم که مردم کوفه رسیدند. آنان می‌گفتند: عجیب است که می‌بینیم برادران اهل بصره ما می‌خواهند با ما جنگ کنند و در حالی که با تعجب می‌خندیدند، می‌گفتند: به خدا اگر رویاروی شویم داد حق را خواهیم داد. و چنان بود که می‌پنداشتند کشته نمی‌شوند.

گوید: من نامه‌های علی (ع) را با خود آوردم و پیش یکی از آن دو مرد رفتم.

نامه را پذیرفت و پاسخ مثبت داد؛ سراغ دیگری را گرفتم که خود را مخفی کرده بود، نشانم دادند. اگر به او می‌گفتند کلیب آمده است مرا نمی‌پذیرفت. من پیش او رفتم و نامه را به او دادم و گفتم این نامه علی است و به او گفتم که من به علی (ع) گفته‌ام تو سالار قوم خود هستی. او از پذیرفتن نامه خودداری کرد و پاسخ هم نداد و گفت مرا نیازی به سروری نیست. کلیب می‌گوید: به خدا سوگند! من هنوز در بصره بودم و نزد علی (ع) بازنگشته بودم که آنان آمدند و سپید چهرگانی را که همراه علی (ع) بودند دیدم که فرا رسیدند.

-2

خبر دادن علی (ع) درباره تعداد کسانی که از کوفه پیش او خواهند آمد

(3) نصر بن عمرو بن سعد، از اجلح، از زید بن علی (ع) نقل می‌کند که می‌گفته است:

چون از مردم کوفه که در فلاتی در حال حرکت بودند خبری به امیر المؤمنین علی (ع)

______________________________
(1) این گفتگوی محمد بن حاطب، در عقد الفرید ابن عبد ربه؛ ج 4، ص 305، با افزونیهائی آمده است. م