الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 2

زادگاه او دهکده کوچکی به نام سویقه از توابع شهرک عکبرا «1» در ده فرسخی بغداد است و پدرش در همان شهر معلم بوده است.

شیخ مفید در کودکی به بغداد آمد و در نوجوانی به محضر استادان بزرگ علوم نقلی و عقلی راه یافت و با استعداد فراوان و نبوغ خدادادی در چهل سالگی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های علمی شیعه و از متکلمان بنام جهان اسلام شد و این موضوع در اظهار نظر بزرگان اهل سنت که معاصرش بوده‌اند مکرر آمده است و برای نمونه می‌توان به آنچه ندیم در الفهرست و ابو حیان توحیدی در الامتاع و المؤانسه گفته‌اند، مراجعه کرد. راست است که اختلاف مذهب و دیدگاه کلامی و عقلی او موجب آمده تا برخی از نویسندگان اهل سنت از لحاظ اعتقادی او را نکوهش کنند، ولی عظمت مقام علمی وی «قولی است که جملگی بر آنند». «2»

شیخ مفید از لحاظ جنبه‌های عبادی و روحیات پسندیده اخلاقی هم سرآمد اقران بوده است. ذهبی در کتاب العبر خود در این مورد چنین نوشته است:

«مفید مردی بود که بیش از اندازه فروتن بود، بسیار صدقه می‌داد و فراوان نماز مستحبی می‌گزارد و روزه می‌گرفت و جامه خشن می‌پوشید.» «3»

ابن حجر هم چنین می‌نویسد:

«مفید مردی بود که در راه انجام امور مستحبی خود را سخت به زحمت می‌انداخت و بسیار فروتن بود. خود را به خاکپای علم و دانش در افکنده بود و چنان در بیان عقاید و کلام شیعه ورزیده بود که می‌گفتند او را بر هر امامی حق نعمت است.» «4»

از نظر ما شیعیان علاوه بر مقام شامخ علم و عمل، از نظر قدس هم مورد کمال توجه است و او را از معدود افرادی می‌دانیم که افتخار دریافت نامه‌های مکرر از

______________________________
(1) رجوع کنید به یاقوت حموی، معجم البلدان، مصر، 1324 ه ق؛ ج 6، ص 203.
(2) رجوع کنید به ندیم، الفهرست؛ ص 226 و الامتاع و المؤانسه؛ ج 4، ص 141 و خطیب، تاریخ بغداد، چاپ مکتبة السلفیه، مدینه؛ ج 3، ص 231.
(3) العبر فی خبر من غبر، چاپ صلاح الدین المنجد، کویت؛ ص 114.
(4) لسان المیزان، چاپ حیدرآباد؛ ج 5، ص 368.