الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 226

آنکه نامه‌ای برای من نوشته بود و در آن نسبت به عثمان بد گفته بود و آن نامه، او را رنجاند؛ در عین حال چیزی به او داد و او از عثمان خشنود شد. (1) و چون از کنار جسد عبد الله بن حکم بن حزام گذشت، فرمود: پدر این یکی در خروج بر من مخالف بود و اگر چه پدرش ما را یاری نکرد ولی بیعت کرد و در خانه خود نشست و من هیچ- کس را که از یاری ما و دشمن ما خودداری کرده باشد ملامت و سرزنش نمی‌کنم بلکه سرزنش شده آن کسی است که با ما جنگ می‌کند. و چون از کنار جسد عبد الله بن- مغیرة بن اخنس گذشت، فرمود: این یکی پدرش روز جنگ خانه عثمان کشته شد و او به سبب خشمی که از کشته شدن پدر داشت بیرون آمد ولی نوجوانی بود که از سرانجام کارها آگاه نبود. و چون از کنار جسد عبد الله بن اخنس بن شریق عبور کرد، فرمود: اما این یکی را خودم دیدم که چون مردم شمشیرها را کشیدند، گریزان بود، و از مقابل شمشیر دوان دوان می‌گریخت و من از کشتن او نهی کردم ولی صدای من شنیده نشد، و او هم از کسانی بود که بر من خشم گرفته بود و او و دیگر نوجوانان قریش از فنون جنگ بی‌اطلاع بودند و با آنان خدعه و مکر ورزیدند و آنان را بر این کار کشاندند و چون در آن افتادند مضطرب و درمانده و کشته شدند.

-2

شهید با خون خود احتجاج می‌کند

(3) سپس به منادی خود امر کرد ندا دهد که هر کس دوست می‌دارد کشتگان خویش را دفن کند، دفن کند. و فرمود کشتگان ما را با همان جامه که در آن کشته شده‌اند دفن کنید که آنان با مقام شهادت محشور می‌شوند و من خود گواه آنان بر وفاداری ایشان خواهم بود.

-4

نامه‌های علی (ع) به مدینه و کوفه‌

(5) سپس علی (ع) به خیمه خویش بازگشت و عبد الله بن ابی رافع را خواست و به او فرمود برای مردم مدینه چنین بنویس: «1» «بسم الله الرحمن الرحیم. از بنده خدا علی بن ابی طالب. سلام بر شما، نخست خداوندی را که خدایی جز او نیست ستایش می‌کنم و خداوند متعال با فضل و منت
______________________________
(1) عبد الله پسر ابو رافع است که از بردگان آزاد کرده پیامبر (ص) است، برای اطلاع از شرح حالش، رجوع کنید به ابن حجر، الاصابه؛ ج 4، ص 67. عبد الله عهده‌دار دبیری امیر المؤمنین علی (ع) بوده است و همچنین رجوع کنید به نویری، نهایة الارب، ترجمه دکتر محمود مهدوی دامغانی؛ ج 5، ص 258. م