الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 4

موجب آمد تا گروهی بسیار از طلاب و دانشمندان غیر شیعی در محضر درس او حاضر شوند.

به گفته یافعی، مفید با معتقدان به عقاید مختلف به مناظره می‌پرداخت «1» و همو می‌گوید: عضد الدوله دیلمی مکرر به دیدار مفید می‌آمد، این توجه عضد الدوله موجب توجه دیگر امیران و فرماندهان به شیخ می‌شد، و علویان و نقیبان آنان نیز چنان به مفید توجه داشتند و احترام می‌گزاردند که دو نقیب بزرگ آنان یعنی سید رضی (در گذشته 406 ه ق) و سید مرتضی (در گذشته 436 ه ق) که از شاگردان برجسته او بودند و پدر ایشان حسین بن موسی نیز از هیچ گونه احترام نسبت به شیخ کوتاهی نمی‌کردند.

خوانندگان گرامی توجه دارند که عضد الدوله به سال 372 ه ق یعنی زمانی که شیخ مفید سی و شش‌ساله بود، در گذشته است و این نشان دهنده اهمیت شخصیت والای اجتماعی شیخ مفید است که در کمتر از چهل سالگی در موقعیتی بوده که امیری چون عضد الدوله لازم می‌دیده است از او دیدار کند. «2»

پس از مرگ عضد الدوله و ضعف حکومت آل بویه از یک سو و به قدرت رسیدن محمود غزنوی از سوی دیگر و تحکیم قدرت القادر بالله خلیفه عباسی (که از 381 تا 422 ه ق مدت چهل و یک سال خلیفه بود) و درگیریهای میان شیعه و سنی در بغداد و عراق، شیخ مفید سه بار در سالهای 393 و 398 و 409 ه ق از بغداد تبعید شد و هر سه بار پس از مدت اندکی با احترام به بغداد بازگشت. «3»

شرکت هشتاد هزار تن در تشییع جنازه شیخ- به طوری که میدان اشنان بغداد گنجایش آن را نداشت- و گریستن موافق و مخالف در سوگ وی دلیل دیگری

______________________________
(1) یافعی، مرآة الجنان، چاپ حیدرآباد دکن؛ ضمن حوادث سال 413.
(2) لسان المیزان، چاپ حیدرآباد؛ ج 5، ص 368.
(3) در این مورد رجوع کنید به ابن اثیر، کامل التواریخ، چاپ بیروت، 1965؛ ج 9، ص 178 و ابن جوزی، المنتظم؛ ج 7؛ ص 220 و اعیان الشیعة، ج 9، ص 422 و دکتر مارتین مکدرموت، اندیشه‌های کلامی شیخ مفید، ترجمه استاد احمد آرام، تهران، 1363 ه ش؛ ص 27- 22.