کتابخانه بالقرآن

الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 40

صفحه 40

هستید و حال آنکه خودتان می‌دانید که بر طبق اخبار صحیح، سعد بن ابی وقاص، عبد الله بن عمر بن خطاب، اسامة بن زید و محمد بن مسلمه به اتفاق از شرکت در جنگ جمل و یاری دادن علی (ع) خودداری و با او مخالفت کردند.

-1

پاسخ:

(2) به این شخص چنین پاسخ داده خواهد شد که حرکت نکردن این اشخاص در التزام امیر المؤمنین (ع) به بصره و عقیده آنان در خودداری از شرکت در جنگ جمل معروف و مشهور است، ولی این موضوع منافاتی با بیعت کردن آنان با علی (ع) و تسلیم شدن ایشان با آزادی و اختیار به امامت آن حضرت ندارد. کسی که ادعا می‌کند ایشان از بیعت با علی امتناع داشته‌اند چنین پنداشته است که خودداری آنان از یاری- دادن امیر المؤمنین در جنگ جمل به سبب خودداری آنان از بیعت بوده است و حال آنکه آنچنان که پنداشته نیست و گاهی برای آدمی در موضوعی که سلطان آن را با یقین مقرون به صلاح می‌داند شک و تردیدی حاصل می‌شود و سلطان هم به مناسبت رعایت پاره‌ای از مقتضیات، مصلحت نمی‌بیند که او را بر انجام چیزی که در آن شک دارد مجبور کند. گاهی هم آدمی کار صحیح و صواب دیگری را نادرست و منطبق بر هوی می‌داند و در این مورد به ایراد شبهه می‌پردازد و همین شبهه موجب می‌شود که بسیاری از مردم او را در مخالفت موجه و معذور بدانند. وانگهی هر کس که معتقد به امامت کسی باشد ناچار از هماهنگی در همه امور با او نیست و ممکن است در مورد کسی این اعتقاد را داشت که او رئیس و امام و مقدم در امور دینی است و در عین حال برخی از فرمانهای او را اجرا نکرد و اگر چنین نباشد هر کس که خدا را می‌شناسد و به او معتقد است نباید مرتکب خلاف شود و نباید با هیچ‌یک از فرمانهای پیامبری که به او ایمان دارد مخالفت کند و هیچ‌یک از مخالفان ما معتقد نیستند که در مورد امامت کسی باید در همه امور از او پیروی کرد. بنابراین نمی‌توان- این شبهه را پذیرفت که آنان بیعت علی (ع) را قبول نداشته‌اند، وانگهی اخباری رسیده است که آنان اذعان به بیعت داشتند و در عین حال از یاری و مساعدت علی (ع) در جنگ جمل خودداری کردند و در این مورد بهانه‌هایی برای خود تراشیدند و جنگ جمل را کاری نادرست پنداشتند و در مورد خطایی که مرتکب شدند بهانه‌هایی آوردند که در نظایر آن آورده می‌شود.
(1) ابو مخنف لوط بن یحیی ازدی «1» در کتابی که درباره جنگ بصره (جمل) تصنیف کرده است از قول اصحاب خود، و همچنین دیگر راویان اخبار و سیره، از قول اصحاب امیر المؤمنین علی (ع) روایت می‌کنند که چون امیر المؤمنین آهنگ بصره کرد، آگاه شد که سعد بن ابی وقاص، اسامه، محمد بن مسلمه و عبد الله بن عمر از حرکت با او سنگینی و خودداری می‌کنند. کسی پیش آنان فرستاد و چون آمدند، فرمود: از قول شما سخنان سبکی شنیده‌ام که خوش نمی‌دارم و در عین حال با آنکه بیعت من بر گردن شماست، شما را مجبور نمی‌کنم که همراه من بیایید. گفتند: چنین است. فرمود: چه چیز موجب شده است از همراهی با من خودداری کنید؟ سعد بن ابی وقاص گفت: من خوش ندارم در این جنگ شرکت کنم، که می‌ترسم مبادا مؤمنی را بکشم و اگر به من شمشیری بدهی که مؤمن را از کافر بازشناسد، همراه تو جنگ خواهم کرد.