- مقدمه مترجم 1
- شرح حال شیخ مفید 1
- آثار علمی شیخ مفید 5
- کتاب الجمل 6
- روش ترجمه 11
- [مقدمه: شبهه در جنگ جمل] 13
- سخن در اختلاف نظر مردم درباره جنگ جمل و کشتار آن 14
- اختلاف عقیده فرقهها 15
- عقیده معتزله 19
- عقیده خوارج 24
- عقیده شیعه 25
- عصمت امیر المؤمنین علی (ع) 26
- امامت علی (ع) بر طبق نص ثابت میشود. 27
- پرداخت صدقه در حال نماز 28
- حدیث منزلت 28
- نظری درباره نصوص 32
- انکار کردن خوارج و امویان، فضل علی علیه السلام را 33
- جواز کشتن ناکثان [شرکت کنندگان در جنگ جمل] 34
- بیعت با امیر المؤمنین علی (ع) پس از عثمان 35
- خودداری سعد بن ابی وقاص و اسامة بن زید از شرکت در جنگ جمل 39
- سؤال: 39
- اشاره 39
- پاسخ: 40
- بیعت مهاجران 46
- بیعت انصار 47
- بیعت بنی هاشم 48
- اشاره 48
- بیعت شیعیان دیگر 48
- اجبار در بیعت 49
- انکار گروهی، بیعت أبو بکر را 53
- کراهت مسلمانان از خلیفه ساختن ابو بکر، عمر را 56
- صحابه در شورا 57
- خطبه شقشقیه 59
- خطبه علی (ع) روزی که با او بیعت شد 59
- خودداری امیر المؤمنین از پذیرفتن بیعت مردم 61
- بیعت طلحه و زبیر با علی (ع) 62
- ناکثان «1» (پیمانگسلان) 65
- انگیزههای قیام بر ضد عثمان 66
- ناسپاسی و شوراندن طلحه مردم را بر عثمان 73
- ناسپاسی و شوراندن عایشه، مردم را نسبت به عثمان 75
- پشیمانی طلحه و زبیر از بیعت 77
- زن و حجاب 79
- عایشه، علی را دشمن میدارد 82
- عایشه نخست شادمان و سپس اندوهگین میشود 85
- برائت امیر المؤمنین علی (ع) از خون عثمان 91
- آنچه از کردار عثمان که مورد اعتراض قرار گرفت 95
- علی (ع) عثمان را نصیحت میکند 102
- خطبه عثمان 104
- نامه عثمان به معاویه 107
- آراء مختلفی که در مورد کارهای عثمان اظهار داشتهاند 108
- عقیده جاحظ درباره علی (ع) 112
- عقیده طرفداران عثمان در این باره 113
- دفاع از علی علیه السلام 117
- فتنه جمل 124
- رایزنی پیمانگسلان با یکدیگر 131
- ام سلمه عایشه را بر حذر میدارد 132
- علی با پیمانگسلان جهاد میکند 134
- نامه علی (ع) به ابو موسی اشعری 136
- نامه علی (ع) برای اهل کوفه 138
- خطبه امام حسن و عمار و قیس در کوفه 139
- خطبه ابو موسی اشعری 140
- برخاستن زید و یارانش 141
- اشتر به سوی قصر حکومتی میرود 143
- خطبه اشتر 144
- خطبه حجر بن عدی 145
- خطبه عمار در کوفه 148
- علی (ع) در راه 148
- خطبهای دیگر در ذو قار 151
- خطبه علی (ع) در ذو قار 151
- سخنان ابو التیهان 153
- عدی بن حاتم 154
- ابو زینب ازدی 154
- عثمان بن حنیف و پیمانگسلان 155
- شادی حفصه 158
- ام کلثوم نزد حفصه 159
- خطبه عایشه در مربد 159
- پیوستن ابن حنیف به علی (ع) 163
- علی (ع) در بیت المال 164
- زبیر در حال شک و تردید 165
- خبر دادن علی (ع) درباره تعداد کسانی که از کوفه پیش او خواهند آمد 167
- موضع احنف بن قیس 168
- نامه عایشه به مردم مدینه و یمامه 170
- خطبه طلحه 172
- خطبه دیگر طلحه 174
- خطبه عایشه 176
- نصیحت علی (ع) به اصحاب جمل 178
- علی (ع) لشکر را مرتب میکند 182
- خطبه ابن زبیر 186
- خطبه طلحه 187
- خطبه حسن بن علی 187
- خطبه امیر المؤمنین علی (ع) 188
- شروع جنگ 190
- خطبه علی (ع) روز جنگ جمل 203
- کشته شدن طلحة بن عبد الله 218
- کشته شدن زبیر بن عوام 221
- امیر المؤمنین علی (ع) کشتهشدگان را مورد خطاب قرار میدهد 224
- شهید با خون خود احتجاج میکند 226
- نامههای علی (ع) به مدینه و کوفه 226
- زهد علی (ع) 229
- خطبه علی (ع) 229
- خطبه علی پس از تقسیم اموال 230
- نامه علی (ع) به اهل کوفه 231
- روش علی (ع) درباره مردم بصره 232
- نکوهش علی (ع) مردم بصره را 233
- انگیزههای کینه و دشمنی عایشه 234
- فرستادن عایشه به مدینه 237
- اعتراف مروان به ستم خویش 238
- ابن عباس والی بصره 240
- فهرست راهنما 253
و فضلای مسلمانان که در آن روزگار در مدینه بودند و گروه بسیاری از تابعان و گزیدگان و نیکوکاران حجاز و عراق و مصر و دیگر سرزمینها که در آن هنگام در مدینه حضور داشتند همگی- بجز همین چند تنی که مخالفان ما ادعا میکنند- به امامت علی (ع) راضی شدند و با کمال میل عهدهدار شدن خلافتش را پذیرفتند و معتقد بودند که هیچ کس جز او سزاوار آن نیست و با رغبت و آزادی او را برگزیدند و از او پیروی کردند، و پس از بیعت هم در جنگ با دشمنانش جانفشانی کردند و معتقد بودند که خودداری از اطاعت فرمان او در جنگ با دشمنانش گمراهی و تباهی و مایه خروج از ایمان است.
(1) قبلا گفتیم که به اعتقاد مخالفان ما بیعت فقط با شرکت اندکی از مردم منعقد میشود. برخی بیعت پنج تن و برخی دیگر بیعت چهار تن و برخی بیعت دو تن و گروه زیادی از ایشان فقط بیعت یک تن را کافی میدانند. بنابراین مخالفت این چند تن در مورد بیعت علی (ع) و درستی آن چه زیانی دارد و آن هم شرکت نکردن ایشان در جنگ است که پس از بیعت با علی (ع) از شرکت در آن خودداری کردند و مخالفت معاویة بن ابی سفیان و عمرو عاص هم- پس از آنکه خودشان به علی (ع) نامه نوشتند و پیام دادند که حاضرند به شرط آنکه همان گونه که عثمان آن دو را بر سرزمینهایی والی کرده است علی (ع) هم آن دو را تثبیت کند بیعت نمایند و علی (ع) از خوف خداوند متعال پیشنهادشان را نپذیرفت- چه ارزشی میتواند داشته باشد و آن دو پس از این تقاضا که پذیرفته نشد مخالفت خود را آشکار ساختند. مخالفان ما خود را به نادانی میزنند یا آنکه اطلاع صحیحی از اخبار ندارند و در نادانی خود غوطه میخورند.
(2) ما اکنون گروهی از بیعت کنندگان با امیر المؤمنین علی (ع) را که همگان به امامت او راضی بوده و در فرمانبرداری از او جانفشانی کردهاند نام میبریم، تا هر شخص منصفی با آگاه شدن از نامهای ایشان متوجه مراتب عنایت آنان به دین و منزلت ایشان در نظر پیامبر (ص) و پیشگامی آنان گردد، و بداند که حتی یک تن از ایشان اگر با کسی بیعت کند بنا به اعتقاد مخالفان ما، امامت آن شخص منعقد میشود تا چه رسد به این گروه، و آنچنان که مخالفان ادعا میکنند که ثبوت امامت با اختیار مردم و آراء ایشان است با توجه به شمار اشخاصی که با امیر المؤمنین بدون هیچ تردید بیعت کردهاند و به اتفاق سر تسلیم به امامت او فرو آوردهاند، شبهات امویان و دیگران