الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 5

بر موقعیت ممتاز اجتماعی شیخ مفید می‌باشد. «1» می‌گویند خلیفه عباسی آنگاه که می‌خواست سندی بنویسد و نسبت فاطمیان را مخدوش سازد ناچار بود در آن مورد از مفید امضا بگیرد. «2»

آثار علمی شیخ مفید

شیخ مفید یکی از پرکارترین عالمان بزرگ اسلام است و از کمتر کسی این همه اثر علمی ثبت و نقل شده است. دو شاگرد برجسته‌اش یعنی شیخ طوسی (در گذشته 460 ه ق) و ابو العباس نجاشی (در گذشته 450 ه ق) هر دو نوشته‌اند که آثار او حدود دویست کتاب و رساله است. با توجه به این نکته که او حد اقل پنجاه سال قدرت علمی خود را صرف تألیف کتاب کرده و بسیاری از آثار او هم رسالات یا به تعبیر امروز مقاله بوده است؛ نباید در آن تردید کرد. از آنجا که در کتابهای عربی و فارسی موجود «3»، این فهرست آمده و در دسترس است ضرورتی برای ثبت آن در این مقدمه نیست و تنها به تذکر چند نکته قناعت می‌شود؛ نخست اینکه با درگیریها و آتش زدن کتابخانه‌ها در فتنه‌های بغداد طبیعی است که بسیاری از آثار شیخ مفید از میان رفته باشد. دوم اینکه ظاهرا از تمام این آثار فقط حدود بیست کتاب به هنگام تألیف بحار الانوار در دسترس مرحوم علامه مجلسی بوده است که وی در مقدمه آن کتاب از آنها نام برده است. «4» سوم آنکه خوشبختانه بعدها آثار شیخ مفید کم و بیش از گوشه و کنار بدست آمده و چاپ هم شده است؛ چنانکه شیخ محمد حسن آل یاسین در مجلة البلاغ «5» سی و یک کتاب چاپ‌شده شیخ مفید را معرفی کرده

______________________________
(1) العبر؛ ج 3، ص 114.
(2) کامل التواریخ، بیروت، 1965 م؛ ج 9، ص 236.
(3) برای اطلاع رجوع کنید به نجاشی، رجال، ص 287- 284 و شیخ طوسی، تهذیب الاحکام؛ مقدمه به قلم سید حسن موسوی خرسان و اعیان الشیعة؛ ج 9، ص 423 و اندیشه‌های کلامی شیخ مفید؛ ص 61- 36، که بدون تردید از همه بهتر است.
(4) بحار الانوار، چاپ جدید؛ ج 1، ص 7 و روضات الجنات، چاپ جدید؛ ج 6، ص 155.
(5) مجلة البلاغ، بغداد، 1970 م؛ شماره 3، ص 14- 13.