- مقدمه مترجم 1
- شرح حال شیخ مفید 1
- آثار علمی شیخ مفید 5
- کتاب الجمل 6
- روش ترجمه 11
- [مقدمه: شبهه در جنگ جمل] 13
- سخن در اختلاف نظر مردم درباره جنگ جمل و کشتار آن 14
- اختلاف عقیده فرقهها 15
- عقیده معتزله 19
- عقیده خوارج 24
- عقیده شیعه 25
- عصمت امیر المؤمنین علی (ع) 26
- امامت علی (ع) بر طبق نص ثابت میشود. 27
- پرداخت صدقه در حال نماز 28
- حدیث منزلت 28
- نظری درباره نصوص 32
- انکار کردن خوارج و امویان، فضل علی علیه السلام را 33
- جواز کشتن ناکثان [شرکت کنندگان در جنگ جمل] 34
- بیعت با امیر المؤمنین علی (ع) پس از عثمان 35
- خودداری سعد بن ابی وقاص و اسامة بن زید از شرکت در جنگ جمل 39
- اشاره 39
- سؤال: 39
- پاسخ: 40
- بیعت مهاجران 46
- بیعت انصار 47
- بیعت بنی هاشم 48
- اشاره 48
- بیعت شیعیان دیگر 48
- اجبار در بیعت 49
- انکار گروهی، بیعت أبو بکر را 53
- کراهت مسلمانان از خلیفه ساختن ابو بکر، عمر را 56
- صحابه در شورا 57
- خطبه شقشقیه 59
- خطبه علی (ع) روزی که با او بیعت شد 59
- خودداری امیر المؤمنین از پذیرفتن بیعت مردم 61
- بیعت طلحه و زبیر با علی (ع) 62
- ناکثان «1» (پیمانگسلان) 65
- انگیزههای قیام بر ضد عثمان 66
- ناسپاسی و شوراندن طلحه مردم را بر عثمان 73
- ناسپاسی و شوراندن عایشه، مردم را نسبت به عثمان 75
- پشیمانی طلحه و زبیر از بیعت 77
- زن و حجاب 79
- عایشه، علی را دشمن میدارد 82
- عایشه نخست شادمان و سپس اندوهگین میشود 85
- برائت امیر المؤمنین علی (ع) از خون عثمان 91
- آنچه از کردار عثمان که مورد اعتراض قرار گرفت 95
- علی (ع) عثمان را نصیحت میکند 102
- خطبه عثمان 104
- نامه عثمان به معاویه 107
- آراء مختلفی که در مورد کارهای عثمان اظهار داشتهاند 108
- عقیده جاحظ درباره علی (ع) 112
- عقیده طرفداران عثمان در این باره 113
- دفاع از علی علیه السلام 117
- فتنه جمل 124
- رایزنی پیمانگسلان با یکدیگر 131
- ام سلمه عایشه را بر حذر میدارد 132
- علی با پیمانگسلان جهاد میکند 134
- نامه علی (ع) به ابو موسی اشعری 136
- نامه علی (ع) برای اهل کوفه 138
- خطبه امام حسن و عمار و قیس در کوفه 139
- خطبه ابو موسی اشعری 140
- برخاستن زید و یارانش 141
- اشتر به سوی قصر حکومتی میرود 143
- خطبه اشتر 144
- خطبه حجر بن عدی 145
- علی (ع) در راه 148
- خطبه عمار در کوفه 148
- خطبهای دیگر در ذو قار 151
- خطبه علی (ع) در ذو قار 151
- سخنان ابو التیهان 153
- عدی بن حاتم 154
- ابو زینب ازدی 154
- عثمان بن حنیف و پیمانگسلان 155
- شادی حفصه 158
- ام کلثوم نزد حفصه 159
- خطبه عایشه در مربد 159
- پیوستن ابن حنیف به علی (ع) 163
- علی (ع) در بیت المال 164
- زبیر در حال شک و تردید 165
- خبر دادن علی (ع) درباره تعداد کسانی که از کوفه پیش او خواهند آمد 167
- موضع احنف بن قیس 168
- نامه عایشه به مردم مدینه و یمامه 170
- خطبه طلحه 172
- خطبه دیگر طلحه 174
- خطبه عایشه 176
- نصیحت علی (ع) به اصحاب جمل 178
- علی (ع) لشکر را مرتب میکند 182
- خطبه ابن زبیر 186
- خطبه طلحه 187
- خطبه حسن بن علی 187
- خطبه امیر المؤمنین علی (ع) 188
- شروع جنگ 190
- خطبه علی (ع) روز جنگ جمل 203
- کشته شدن طلحة بن عبد الله 218
- کشته شدن زبیر بن عوام 221
- امیر المؤمنین علی (ع) کشتهشدگان را مورد خطاب قرار میدهد 224
- شهید با خون خود احتجاج میکند 226
- نامههای علی (ع) به مدینه و کوفه 226
- زهد علی (ع) 229
- خطبه علی (ع) 229
- خطبه علی پس از تقسیم اموال 230
- نامه علی (ع) به اهل کوفه 231
- روش علی (ع) درباره مردم بصره 232
- نکوهش علی (ع) مردم بصره را 233
- انگیزههای کینه و دشمنی عایشه 234
- فرستادن عایشه به مدینه 237
- اعتراف مروان به ستم خویش 238
- ابن عباس والی بصره 240
- فهرست راهنما 253
دو مؤکدتر است که آن دو این موضوع را بهانه شکستن بیعت خود و بیرون شدن از فرمان علی و ریاست طلبی خویش قرار دادهاند، هر چند راهی به آن پیدا نکردهاند.
(1) وانگهی ظاهر حال آن دو چنین بوده که با آزادی و میل خود و بدون اجبار بیعت کردهاند و بعد مدعی شدهاند که ما در ضمیر و دل خویش بیعت نکردهایم. این موضوع پوشیدهای است که کسی جز خداوند حقیقت آن را نمیداند و در احکام اسلامی ثابت شده است که باید به مقتضای اقرار ظاهری خود، که بیعت را پذیرفتهاند عمل نمایند و بر آن دو لازم و واجب بوده است از کسی که با او بیعت کردهاند، اطاعت کنند و چون خود مدعی هستند که به ظاهر در حال اختیار و رضا دست بیعت به علی (ع) دادهاند، دعوی آنان که ما در باطن راضی نبودهایم و در دل از این کار کراهت داشتهایم، پذیرفته نیست، و با ظهور ستیز آن دو نسبت به امیر المؤمنین و اینکه در دشمنی نسبت به او پشت به پشت دادند و در این کار چنان پیش رفتند که از ریختن خونها و زدن گردنها خودداری نکردند. ادعای آنان را باطل میکند و نمیتوان سخن آنان را مایه خدشهدار کردن عدالت علی (ع) دانست و در امامت آن حضرت تأثیری ندارد و او را از هیچیک از حقوق امامت محروم نمیسازد.
از این مطالب گذشته، بر فرض آنکه موضوع اکراه و اجبار در بیعت با امیر المؤمنین همان گونه که مخالفان ما ادعا کردهاند وجود داشته باشد، در امامت ایشان خدشهای وارد نمیشود، زیرا اگر از دیدگاه شیعه بنگریم که در مورد امامت علی (ع) معتقد به نص از سوی رسول خدایند، اطاعت از امام منصوص بر همگان واجب است، و لازم است کسانی را که مخالفت میکنند و از یاری دادن او خودداری میورزند با تازیانه و در صورت لزوم با شمشیر به راه آورد تا تسلیم فرمان خدا و حکم امام شوند و انگیزههای فساد و فتنه ایشان سرکوب شود. بنا به عقیده مخالفان ما هم این موضوع در انعقاد بیعت و امامت تأثیری ندارد زیرا به عقیده و طبق مذهب ایشان اگر فقط چند تنی از اهل فضیلت با کسی بیعت کنند بیعت منعقد میشود و و اطاعت از آن شخص واجب میگردد و برای او این حق محفوظ است که مخالفان را وادار به بیعت کند و در مورد کسانی که قصد عصیان دارند از تازیانه و در صورت لزوم از شمشیر استفاده کند تا آنان را به اطاعت و هماهنگی با جماعت در آورد و معلوم است که با امیر المؤمنین علی (ع) گروه بسیاری که بیرون از شمار بودند- و همگی از مهاجران و انصار و شرکت کنندگان در جنگ بدر و بیعت عقبه و بیعت