- مقدمه مترجم 1
- شرح حال شیخ مفید 1
- آثار علمی شیخ مفید 5
- کتاب الجمل 6
- روش ترجمه 11
- [مقدمه: شبهه در جنگ جمل] 13
- سخن در اختلاف نظر مردم درباره جنگ جمل و کشتار آن 14
- اختلاف عقیده فرقهها 15
- عقیده معتزله 19
- عقیده خوارج 24
- عقیده شیعه 25
- عصمت امیر المؤمنین علی (ع) 26
- امامت علی (ع) بر طبق نص ثابت میشود. 27
- پرداخت صدقه در حال نماز 28
- حدیث منزلت 28
- نظری درباره نصوص 32
- انکار کردن خوارج و امویان، فضل علی علیه السلام را 33
- جواز کشتن ناکثان [شرکت کنندگان در جنگ جمل] 34
- بیعت با امیر المؤمنین علی (ع) پس از عثمان 35
- خودداری سعد بن ابی وقاص و اسامة بن زید از شرکت در جنگ جمل 39
- سؤال: 39
- اشاره 39
- پاسخ: 40
- بیعت مهاجران 46
- بیعت انصار 47
- بیعت بنی هاشم 48
- اشاره 48
- بیعت شیعیان دیگر 48
- اجبار در بیعت 49
- انکار گروهی، بیعت أبو بکر را 53
- کراهت مسلمانان از خلیفه ساختن ابو بکر، عمر را 56
- صحابه در شورا 57
- خطبه شقشقیه 59
- خطبه علی (ع) روزی که با او بیعت شد 59
- خودداری امیر المؤمنین از پذیرفتن بیعت مردم 61
- بیعت طلحه و زبیر با علی (ع) 62
- ناکثان «1» (پیمانگسلان) 65
- انگیزههای قیام بر ضد عثمان 66
- ناسپاسی و شوراندن طلحه مردم را بر عثمان 73
- ناسپاسی و شوراندن عایشه، مردم را نسبت به عثمان 75
- پشیمانی طلحه و زبیر از بیعت 77
- زن و حجاب 79
- عایشه، علی را دشمن میدارد 82
- عایشه نخست شادمان و سپس اندوهگین میشود 85
- برائت امیر المؤمنین علی (ع) از خون عثمان 91
- آنچه از کردار عثمان که مورد اعتراض قرار گرفت 95
- علی (ع) عثمان را نصیحت میکند 102
- خطبه عثمان 104
- نامه عثمان به معاویه 107
- آراء مختلفی که در مورد کارهای عثمان اظهار داشتهاند 108
- عقیده جاحظ درباره علی (ع) 112
- عقیده طرفداران عثمان در این باره 113
- دفاع از علی علیه السلام 117
- فتنه جمل 124
- رایزنی پیمانگسلان با یکدیگر 131
- ام سلمه عایشه را بر حذر میدارد 132
- علی با پیمانگسلان جهاد میکند 134
- نامه علی (ع) به ابو موسی اشعری 136
- نامه علی (ع) برای اهل کوفه 138
- خطبه امام حسن و عمار و قیس در کوفه 139
- خطبه ابو موسی اشعری 140
- برخاستن زید و یارانش 141
- اشتر به سوی قصر حکومتی میرود 143
- خطبه اشتر 144
- خطبه حجر بن عدی 145
- علی (ع) در راه 148
- خطبه عمار در کوفه 148
- خطبهای دیگر در ذو قار 151
- خطبه علی (ع) در ذو قار 151
- سخنان ابو التیهان 153
- عدی بن حاتم 154
- ابو زینب ازدی 154
- عثمان بن حنیف و پیمانگسلان 155
- شادی حفصه 158
- ام کلثوم نزد حفصه 159
- خطبه عایشه در مربد 159
- پیوستن ابن حنیف به علی (ع) 163
- علی (ع) در بیت المال 164
- زبیر در حال شک و تردید 165
- خبر دادن علی (ع) درباره تعداد کسانی که از کوفه پیش او خواهند آمد 167
- موضع احنف بن قیس 168
- نامه عایشه به مردم مدینه و یمامه 170
- خطبه طلحه 172
- خطبه دیگر طلحه 174
- خطبه عایشه 176
- نصیحت علی (ع) به اصحاب جمل 178
- علی (ع) لشکر را مرتب میکند 182
- خطبه ابن زبیر 186
- خطبه طلحه 187
- خطبه حسن بن علی 187
- خطبه امیر المؤمنین علی (ع) 188
- شروع جنگ 190
- خطبه علی (ع) روز جنگ جمل 203
- کشته شدن طلحة بن عبد الله 218
- کشته شدن زبیر بن عوام 221
- امیر المؤمنین علی (ع) کشتهشدگان را مورد خطاب قرار میدهد 224
- شهید با خون خود احتجاج میکند 226
- نامههای علی (ع) به مدینه و کوفه 226
- زهد علی (ع) 229
- خطبه علی (ع) 229
- خطبه علی پس از تقسیم اموال 230
- نامه علی (ع) به اهل کوفه 231
- روش علی (ع) درباره مردم بصره 232
- نکوهش علی (ع) مردم بصره را 233
- انگیزههای کینه و دشمنی عایشه 234
- فرستادن عایشه به مدینه 237
- اعتراف مروان به ستم خویش 238
- ابن عباس والی بصره 240
- فهرست راهنما 253
و حال آنکه بیعت با أبو بکر را خوش نمیداشتند و چون بیعت با او تمام شده بود، وعده دادند که با آن مخالفت خواهند کرد.
(1) همچنین، اخبار بسیاری رسیده است که زبیر بن عوام با بیعت أبو بکر به شدت مخالفت کرده و با شمشیر کشیده برای درگیری بیرون آمده است و قوم بر او حمله برده و شمشیرش را گرفتهاند و به سنگها زده و شکستهاند و سپس او را در حالی که بسته بودند پیش أبو بکر آوردند و با اکراه و زور وادار به بیعت کردند. «1» و چون سلمان- رضی اللّه عنه- آمد، نخست به زبان فارسی چیزی گفت و سپس به زبان عربی اعتراض کرد. همچنین عباس بن عبد المطلب عموی پیامبر (ص) به اینکه خلافت از دست بنی هاشم بیرون رفت و آنان با دیگری بیعت کردند اعتراض کرد و امیر المؤمنین علی (ع) را فرا خواند تا دست دراز کرده و با او بیعت کند، و گفت: ای برادرزاده! دست فراز آر تا با تو بیعت کنم، تا مردم بگویند عموی پیامبر با پسر عموی پیامبر بیعت کرد و دیگر حتی دو تن هم نتوانند با تو مخالفت کنند؛ و سخن ابو سفیان بن حرب هم که به آواز بلند چنین اظهار داشت، ای بنی هاشم! آیا راضی هستید و تن در دادهاید که این پسر تیم مره (أبو بکر) بر شما حکومت کند و فرماندهی بر اعراب را عهدهدار شود؟ از چه هنگامی طمع بسته که در امر خلافت، بر بنی هاشم مقدم شود؟
اینک بپاخیزید و این گروه را که با ستم بر این کار دست یازیدهاند برانید. به خدا سوگند اگر بخواهید مدینه را از سواران و پیادگانی که علیه آنان جنگ کنند انباشته میکنم و سپس این ابیات را خواند:
«ای بنی هاشم مردم را در خود به طمع میندازید، به ویژه خاندان تیم بن مره و خاندان عدی را. ای ابا حسن [علی (ع)] دست قدرتمند خود را بر خلافت استوار کن که تو برای آن شایستهای. خلافت فقط برای شما و میان شما باید باشد و هیچ کس جز ابو الحسن علی لایق آن نیست.» «2»
و چون گروهی از بنی هاشم و افراد دیگر در خانه فاطمه (ع) جمع شدند که کنارهگیری و مخالفت خود را با خلافت ابو بکر اظهار دارند، عمر بن خطاب قنفذ- یکی
______________________________
(1) برای اطلاع بیشتر در این مورد، رجوع کنید به جوهری، السقیفه و فدک؛ ص 50. مؤلف کتاب نود سال پیش از مرگ شیخ مفید (رض) در گذشته است. م
(2) این سه بیت به ضمیمه بیت دیگری ضمن بیان اعتراض ابو سفیان، در تاریخ یعقوبی، چاپ بیروت، 1960 م؛ ج 2، ص 126، آمده است. امیر المؤمنین علی (ع) چون از نیت پلید ابو سفیان آگاه بود هیچ اعتنائی به او نکرد. م