الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 57

خشمگین شد و گفت: مرا بنشانید، و آنگاه به سبب ضعف به سینه مردی تکیه داد و به آنان گفت: شما مرا از خدا می‌ترسانید؟ همانا که هر یک از شما به این کار (خلافت) طمع بسته است و اینک که شنیده است من خلافت را برای عمر اراده کرده‌ام باد به بینی (غبغب) انداخته است. اکنون که می‌بینید دنیا روی آورده است، آهنگ امارت دارید و می‌خواهید با بکار بردن پرده‌ها و جامه‌های دیبا آن را همچون پادشاهی خسروان کنید؟ نه! به خدا سوگند که پاسخ شما را در آنچه اراده کرده‌اید نمی‌دهم. من چون خدای خود را دیدار کنم و از من بپرسد چه کسی را بر آنان خلیفه کردی، خواهم گفت بهترین ایشان را بر آنان خلیفه کردم. این خبری مشهور است و دانشمندان درباره آن اختلافی ندارند. «1» این خبر متضمن آن است که ابو بکر عمر را بدون رضایت این گروه که نام بردیم و با اجبار بر ایشان خلیفه ساخته است و بنابراین طبق عقیده کسی که مخالف ماست باید خلافت عمر بن خطاب هم به سبب کراهت این عده صحیح نباشد.

-1

صحابه در شورا

(2) گوید: بدان هنگام که شورایی پس از مرگ عمر برای تعیین خلیفه تشکیل شده بود، عمار بن یاسر- که خدایش رحمت کناد- میان مردم برخاست و گفت: اگر خلافت را به علی (ع) بدهید می‌شنویم و اطاعت می‌کنیم و اگر به عثمان دهید می‌شنویم و سرپیچی خواهیم کرد. ولید بن عقبه هم برخاست و گفت: ای مردم! اگر عثمان را خلیفه کنید، می‌شنویم و فرمانبرداریم و اگر علی را به خلافت برگزینید، می‌شنویم و مخالفت می‌کنیم. عمار با او درشتی کرد و گفت: ای تبهکار فاسق! «2» از چه وقت برای امثال تو چنین امکانی فراهم شده است که در امور مسلمانان و پراکنده کردن جمع ایشان سخن بگوید؟ و هر دو شروع به دشنام دادن و حمله به یکدیگر کردند و مردم میان آن دو حایل شدند.

مقداد هم از پشت در گفت: ای گروه مسلمانان! بر فرض که خلافت را به کسی

______________________________
(1) این موضوع را محمد بن سعد در طبقات؛ ج 3، بخش اول، ص 142 و 166 و تاریخ طبری؛ ج 4، ص 52 و تاریخ طبری، ترجمه ابو القاسم پاینده؛ ص 1574 و ابن عبد ربه در عقد الفرید؛ ج 4، ص 267، با تفاوت اندکی و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه؛ ج 1، ص 164 و دیار بکری در تاریخ الخمیس؛ چاپ بیروت، بدون تاریخ؛ ج 2، ص 241، آورده‌اند. م
(2) تعبیر فاسق (تبهکار و بدکاره) برای ولید، مأخوذ از آیه 6 سوره چهل و نهم (حجرات) است که شأن نزول آن درباره اوست. رجوع کنید به زمخشری، تفسیر کشاف، چاپ انتشارات آفتاب، تهران؛ ج 3، ص 559. م