الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 65

که موضوع حکمیت را نپذیرفتند و به صلح و ترک جنگ اعتراض کردند آشکار می‌شود و اکنون انگیزه‌های نهان جنگ جمل را که بر بسیاری از مردم پوشیده مانده است و آنچه را که برای همگان آشکار است، بررسی می‌کنیم و اخباری را که در مورد این جنگ آمده است و چگونگی آن را در جایگاه مناسب خود با نظم و ترتیب، به خواست خداوند متعال توضیح خواهیم داد.

-1

ناکثان «1» (پیمان‌گسلان)

(2) جنگ و فتنه جمل به ظاهر پدیده پیمان‌شکنی طلحه و زبیر است و آن دو بیعت خود را که نخست با کمال میل و آزادی با علی (ع) انجام داده بودند شکستند و در ظاهر، نخست اظهار داشتند که برای انجام عمره از مدینه به مکه می‌روند، و چون به مکه رسیدند به عایشه و کارگزاران عثمان که با اموال مسلمانان و به طمع تصرف آنها و از بیم امیر المؤمنین علی (ع) به آن شهر گریخته بودند، پیوستند و همگی هماهنگ شدند که باید خون عثمان را مطالبه کرد و برای علی (ع) چنین بهانه‌ای ساز کردند که چرا قاتلان عثمان و کسانی از مهاجران و انصار و مردم مصر و عراق که عثمان را محاصره کردند، پیرامون علی (ع) هستند و از یاران و سپاهیان او می‌باشند و از ویژگان آن حضرت شمرده می‌شوند و در جنگ هم از علی (ع) طرفداری می‌کنند و علی (ع) هم با گفتار پسندیده و معقول و رفتار مناسب به ظاهر از آنان حمایت می‌کند و آنچه را نسبت به عثمان انجام داده‌اند زشت نمی‌شمرد و از ایشان روی‌گردان نیست؟ و نظیر این شبهات را بیان کرده و برای اشخاص ضعیف ایجاد شبهه می‌کردند و نادانان را می‌فریفتند و چنین وانمود می‌کردند که عثمان مظلوم بوده است و سزاوار آنچه که مردم نسبت به او انجام داده‌اند نبوده است و نباید او را محاصره و از خلافت خلع می‌کردند. و نباید خونش را حلال می‌شمردند. آنها گروهی را که بدین گونه فریب دادند، برگرد خود جمع کردند و آنان دعوت ایشان را پذیرفتند. سپس آن گروه همگی آهنگ بصره کردند، زیرا عموم مردم آن شهر از طرفداران عثمان بودند و از هواداران حاکم بصره- عبد الله بن
______________________________
(1) به شرکت کنندگان در جنگ جمل که با علی (ع) مخالفت و جنگ کردند «ناکثین» و به شرکت کنندگان در جنگ صفین «قاسطین» و به خوارج «مارقین» اطلاق می‌شود. م نبرد جمل 76 ناکثان(پیمان‌گسلان)