الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 66

کریز بن عامر «1» که پسر عموی عثمان هم بود- شمرده می‌شدند. (1) این ظاهر موضوع بود که طلحه و زبیر و عایشه مدعی خونخواهی عثمان بودند و حال آنکه بر طبق اخبار صحیح و با اندک تفکر و اندیشه خلاف این موضوع ثابت می‌شود. مگر نمی‌بینی که به اجماع مورخان و علمای سیره همین سه نفر خودشان از مهمترین عوامل خلع و محاصره و کشته شدن عثمان بوده‌اند و امیر المؤمنین علی (ع) همواره آنان را از این کار بازمی‌داشت و برای جلوگیری از ایشان و اصلاح کار عثمان چاره‌اندیشی می‌کرد؟ با آنکه در این باره بر علی (ع) خرده می‌گرفتند و این کار او را ناپسند می‌شمردند و کارهای ناپسند و بدعتهای عثمان را بازگو می‌کردند. هر کس این موضوع را انکار کند یا در موردی از آن تردید نماید، یا بی‌اطلاع از تاریخ و ناآگاه از اخبار و آثار است و یا ستیزه‌جویی است که به عمد انکار می‌کند و در این مورد با مخالفان نباید جز با دیده انصاف و به شرط آگاه بودن از اخبار و درک محضر دانشمندان مباحثه کرد. و نیز با افرادی که از روایات شناختی ندارند یا از آنها روی‌گردانند و فقط به جدل و ستیزه‌جویی می‌پردازند و افراد عامی که از اخبار غافلند و به خوشیها سرگرمند نباید در این مورد و امثال آن مباحثه کرد. بلکه بهتر است آنان با عالمان متخصص در این باره دیدار کنند و از علم ایشان بهره‌مند شوند.

-2

انگیزه‌های قیام بر ضد عثمان‌

(3) اکنون به توفیق خداوند متعال مختصری از اخباری را که دلالت بر آن دارد که اعمال طلحه و زبیر و عایشه- در روزگار عثمان- از مهمترین عوامل خلع و محاصره او و ریختن خونش بوده و فساد و تباهی ببار آورده است بیان می‌کنیم. (4) از جمله این اخبار، خبری است که ابو حذیفه اسحاق بن بشر قرشی «2» آن را در کتاب خود به نام مقتل عثمان آورده است. او از بزرگان محدثان اهل سنت و از مخالفان شیعه است و به عقیده برخی از اهل سنت چون مطالبی بر خلاف نظر ایشان گفته است، متهم است. ولی گمان دروغ گفتن بر او برده نمی‌شود و نمی‌توان گفت آنچه
______________________________
(1) نام این شخص عبد الله بن عامر بن کریز است و به صورت فوق اشتباه است. این شخص به نقل ابن اثیر در اسد الغابه؛ ج 3، ص 191، پسر خاله عثمان است. برای اطلاع بیشتر درباره کارهای ناپسند او به همان مأخذ مراجعه فرمایید. م
(2) ابو حذیفه در گذشته 206 ه ق است. برای اطلاع از شرح حال او رجوع کنید به تاریخ بغداد، ج 6، ص 326. م