- مقدمه مترجم 1
- شرح حال شیخ مفید 1
- آثار علمی شیخ مفید 5
- کتاب الجمل 6
- روش ترجمه 11
- [مقدمه: شبهه در جنگ جمل] 13
- سخن در اختلاف نظر مردم درباره جنگ جمل و کشتار آن 14
- اختلاف عقیده فرقهها 15
- عقیده معتزله 19
- عقیده خوارج 24
- عقیده شیعه 25
- عصمت امیر المؤمنین علی (ع) 26
- امامت علی (ع) بر طبق نص ثابت میشود. 27
- پرداخت صدقه در حال نماز 28
- حدیث منزلت 28
- نظری درباره نصوص 32
- انکار کردن خوارج و امویان، فضل علی علیه السلام را 33
- جواز کشتن ناکثان [شرکت کنندگان در جنگ جمل] 34
- بیعت با امیر المؤمنین علی (ع) پس از عثمان 35
- خودداری سعد بن ابی وقاص و اسامة بن زید از شرکت در جنگ جمل 39
- سؤال: 39
- اشاره 39
- پاسخ: 40
- بیعت مهاجران 46
- بیعت انصار 47
- بیعت بنی هاشم 48
- اشاره 48
- بیعت شیعیان دیگر 48
- اجبار در بیعت 49
- انکار گروهی، بیعت أبو بکر را 53
- کراهت مسلمانان از خلیفه ساختن ابو بکر، عمر را 56
- صحابه در شورا 57
- خطبه شقشقیه 59
- خطبه علی (ع) روزی که با او بیعت شد 59
- خودداری امیر المؤمنین از پذیرفتن بیعت مردم 61
- بیعت طلحه و زبیر با علی (ع) 62
- ناکثان «1» (پیمانگسلان) 65
- انگیزههای قیام بر ضد عثمان 66
- ناسپاسی و شوراندن طلحه مردم را بر عثمان 73
- ناسپاسی و شوراندن عایشه، مردم را نسبت به عثمان 75
- پشیمانی طلحه و زبیر از بیعت 77
- زن و حجاب 79
- عایشه، علی را دشمن میدارد 82
- عایشه نخست شادمان و سپس اندوهگین میشود 85
- برائت امیر المؤمنین علی (ع) از خون عثمان 91
- آنچه از کردار عثمان که مورد اعتراض قرار گرفت 95
- علی (ع) عثمان را نصیحت میکند 102
- خطبه عثمان 104
- نامه عثمان به معاویه 107
- آراء مختلفی که در مورد کارهای عثمان اظهار داشتهاند 108
- عقیده جاحظ درباره علی (ع) 112
- عقیده طرفداران عثمان در این باره 113
- دفاع از علی علیه السلام 117
- فتنه جمل 124
- رایزنی پیمانگسلان با یکدیگر 131
- ام سلمه عایشه را بر حذر میدارد 132
- علی با پیمانگسلان جهاد میکند 134
- نامه علی (ع) به ابو موسی اشعری 136
- نامه علی (ع) برای اهل کوفه 138
- خطبه امام حسن و عمار و قیس در کوفه 139
- خطبه ابو موسی اشعری 140
- برخاستن زید و یارانش 141
- اشتر به سوی قصر حکومتی میرود 143
- خطبه اشتر 144
- خطبه حجر بن عدی 145
- خطبه عمار در کوفه 148
- علی (ع) در راه 148
- خطبهای دیگر در ذو قار 151
- خطبه علی (ع) در ذو قار 151
- سخنان ابو التیهان 153
- عدی بن حاتم 154
- ابو زینب ازدی 154
- عثمان بن حنیف و پیمانگسلان 155
- شادی حفصه 158
- ام کلثوم نزد حفصه 159
- خطبه عایشه در مربد 159
- پیوستن ابن حنیف به علی (ع) 163
- علی (ع) در بیت المال 164
- زبیر در حال شک و تردید 165
- خبر دادن علی (ع) درباره تعداد کسانی که از کوفه پیش او خواهند آمد 167
- موضع احنف بن قیس 168
- نامه عایشه به مردم مدینه و یمامه 170
- خطبه طلحه 172
- خطبه دیگر طلحه 174
- خطبه عایشه 176
- نصیحت علی (ع) به اصحاب جمل 178
- علی (ع) لشکر را مرتب میکند 182
- خطبه ابن زبیر 186
- خطبه طلحه 187
- خطبه حسن بن علی 187
- خطبه امیر المؤمنین علی (ع) 188
- شروع جنگ 190
- خطبه علی (ع) روز جنگ جمل 203
- کشته شدن طلحة بن عبد الله 218
- کشته شدن زبیر بن عوام 221
- امیر المؤمنین علی (ع) کشتهشدگان را مورد خطاب قرار میدهد 224
- شهید با خون خود احتجاج میکند 226
- نامههای علی (ع) به مدینه و کوفه 226
- زهد علی (ع) 229
- خطبه علی (ع) 229
- خطبه علی پس از تقسیم اموال 230
- نامه علی (ع) به اهل کوفه 231
- روش علی (ع) درباره مردم بصره 232
- نکوهش علی (ع) مردم بصره را 233
- انگیزههای کینه و دشمنی عایشه 234
- فرستادن عایشه به مدینه 237
- اعتراف مروان به ستم خویش 238
- ابن عباس والی بصره 240
- فهرست راهنما 253
به خانه پیامبر (ص) آمد و با آنکه کور بود، پیش از آنکه وارد خانه شود پیامبر به عایشه فرمودند: در پستوی خانه برو و خود را از این مرد پوشیده بدار. عایشه گفت:
ای رسول خدا این مرد کور است و هرگز نمیتواند مرا ببیند. فرمودند: بر فرض که او تو را نبیند، تو که او را میبینی. «1»
(1) و خداوند متعال ضمن آنکه به اصحاب پیامبر (ص) ادب میآموزد چنین میفرماید:
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، وارد خانههای پیامبر مشوید مگر آنکه به شما اجازه داده شود و بر سفره طعامش دعوت شوید؛ در آن حال هم نباید زودتر از وقت آمده و چشم انتظار ظرف غذا باشید، بلکه همان موقع که دعوت شدهاید بیایید و چون غذا خوردید، زود پراکنده شوید و آنجا برای سرگرمی با یکدیگر به گفتگو مپردازید که این کار پیامبر را آزار میدهد و از شما آزرم میدارد؛ ولی خداوند از بیان حق آزرمی ندارد. و هرگاه از زنان پیامبر چیزی میطلبید، از پس پرده طلب کنید که حجاب برای آنکه دلهای شما و ایشان پاک و پاکیزه بماند بهتر است و شما را نشاید که رسول خدا را بیازارید و نباید پس از وفاتش هیچگاه زنان او را به نکاح درآورید که این کار نزد خداوند گناهی بس بزرگ است.» «2»
و خداوند متعال در این آیه بیان فرموده است که گفتگوی اصحاب پیامبر با همسرانش موجب آزار آن حضرت است و شوخی با آنان بر او دشوار و مایه رنج و اندوه اوست و خداوند آنان را حفظ کرده و از اینکه مردان با آنان گفتگو کنند نهی کرده و دستور داده است که از آنان چیزی نخواهند مگر از پس پرده؛ همچنین از درنگ کردن در خانه پیامبر آنان را منع کرده و مقرر داشته است که پس از خوردن غذا پراکنده شوند و توقف آنان طولانی نشود که همسران پیامبر گفتگوی ایشان را بشنوند یا آنان به گفتگوی همسران رسول خدا گوش دهند. این آیه چگونه با رفتار عایشه موافق است که همراه این قوم مسافرت کرد و با آنان نشست و برخاست داشت و حشمت او را چنان که باید و شاید رعایت نمیکردند و گاه با او مدتها آهسته و
______________________________
(1) نظیر این حدیث در طبقات ابن سعد؛ ج 8، ص 126، در مورد ام سلمه و میمونه- همسران پیامبر (ص)- آمده است و همچنین تفسیر خازن؛ ج 5، ص 57، از قول ترمذی و ابو داود آورده است. م
(2) آیات 51 و 32 و بخشی از آیه 33 سوره سی و سوم (احزاب). م