الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 82

علی (ع) ریشه‌دار و همان گونه است که ما توضیح دادیم و بیان داشتیم.

-1

عایشه، علی را دشمن می‌دارد

(2) از جمله مطالبی که عموم دانشمندان از قول عایشه نقل کرده‌اند، این است که او می‌گفته است، همواره میان من و علی همان تباعد و نفرتی که میان زن و خویشاوندان شوهرش وجود دارد وجود داشته است. و خود عایشه در مورد داستان افک و تهمتی که درباره صفوان بن معطل در جنگ بنی المصطلق به او زدند «1» و این موجب شد که پیامبر (ص) برای مدتی از او دوری و اعراض نماید، چنین می‌گفته است که پیامبر (ص) در مورد من نخست با اسامة بن زید مشورت کردند که بنده‌ای صالح و مؤمن بود و به اسامه گفتند که مردم چنین تهمتی به صفوان می‌زنند. اسامه گفت: ای رسول خدا جز به خیر و نیکی گمان مبرید که زن (عایشه) امین، و صفوان هم بنده صالحی است. سپس پیامبر با علی (ع) مشورت کردند که گفته بود، ای رسول خدا برای تو زن بسیار است، در این باره از بریره، کنیز عایشه، تحقیق کن و اصل خبر را از او بپرس. پیامبر فرموده بودند: ای علی تو خود این کار را انجام بده و علی ترکه‌ای از درخت خرما باز کرده و بریره را در خلوت تهدید کرد و ترساند و از او چیزهایی پرسید. بدین سبب من هرگز علی را دوست نمی‌دارم. «2» این خود تصریح عایشه است
______________________________
(1) برای اطلاع بیشتر از این موضوع در کتابهای بسیار کهن، رجوع کنید به ابن هشام سیره، چاپ مصر، 1355 ه ق؛ ج 3، ص 321- 309 و واقدی، مغازی، ترجمه دکتر محمود مهدوی دامغانی؛ ص 326- 317 و تاریخ طبری، ترجمه ابو القاسم پاینده؛ ص 1110- 1103 و تاریخنامه طبری، ص 217- 212. م
(2) گروهی از مفسران و محدثان داستان تهمت زدن (افک) را که خداوند آیات 20- 11 سوره بیست و چهارم (نور) را در آن مورد نازل کرده است، در کتابهای خود آورده‌اند و مطالبی برای منزه بودن عایشه بیان داشته‌اند؛ از جمله بخاری در صحیح؛ ج 3، ص 33 و مسلم در صحیح؛ ج 2، ص 455 و خازن در تفسیر خازن؛ ج 5 ص 46 و بغوی در حاشیه آن و طبری در تاریخ طبری؛ ج 3، ص 67، این موضوع را از طریق عروة بن زبیر و سعید بن مسیب و علقمة بن وقاص و عبید الله بن عبد الله بن عتبة بن مسعود و همگی از عایشه نقل کرده‌اند و می‌بینید که سرچشمه اصلی نقل این مطلب خود عایشه است و در نتیجه این سخن نقل مجالس مدینه شده است که به شدت مغایر با مقام شامخ و مقدس نبوی است.

ابن عربی اندلسی در احکام القرآن؛ ج 2، ص 94، می‌گوید: پیامبر (ص) با اسامه و علی (ع) در مورد کار عایشه مشورت کردند. علی (ع) گفت: خداوند متعال بر شما سخت نگرفته است و زنان بسیارند، از کنیز عایشه بپرس تا راست را بگوید.

این همه چیزی است که در چنته این قوم است و نمی‌دانم و هیچ کس نمی‌داند که چرا در نقل واقعیت این حدیث که چنان شایع بوده که خداوند رسوایی اشاعه‌دهندگان آن را در قرآن نازل فرموده است، فقط به نقل مطلب از عایشه پرداخته‌اند! با اینکه آنان در حفظ مطالبی که اهمیت کمتری داشته است، مراقبت بیشتری معمول داشته‌اند. آیا همگی به یکدیگر توصیه کرده‌اند که بر این موضوع سرپوش بگذارند؟ که این ممکن نیست و بر خلاف عادت است، یا اینکه داستان به طریق دیگری بوده است. در این باره شیخ جلیل مورد اعتماد، علی بن ابراهیم قمی، از دانشمندان قرن سوم هجری حقیقتی را در تفسیر خود، ص 453، اظهار داشته که کینه‌توزیها موجب پوشیده ماندن آن بوده است. او از قول مشایخ بزرگ از زرارة بن اعین نقل می‌کند که می‌گفته است، شنیدم امام باقر (ع) می‌فرمود: چون ابراهیم پسر رسول خدا (ص) وفات کرد، پیامبر (ص) سخت اندوهگین شدند. عایشه گفت: چرا اندوهگین می‌شوی، ابراهیم پسر جریح قبطی است. و پیامبر (ص) علی (ع) را فرستاد که او را بکشد و معلوم شد جریح خنثی است و علی (ع) بازگشت و این موضوع را به پیامبر (ص) خبر داد و پیامبر فرمودند: سپاس خدا را که از ما اهل بیت بدی و زشتی را زدوده است و خداوند آیه 11 سوره نور را نازل فرمود. علی بن ابراهیم همچنین در تفسیر خود، ص 640، از امام صادق نقل می‌کند که پیامبر (ص)- می‌دانستند عایشه دروغ می‌گوید ولی خواستند به این وسیله جریح را از کشته شدن نجات دهند و آن زن از گناه تهمت زدن خود بازگردد.

و در شرح نهج البلاغه؛ ج 2، ص 457 و ج 9، ص 190، آمده است که عایشه نسبت به پیامبر (ص) گستاخ بود، تا آنجا که در مورد ماریه چنان تهمتی زد. و به زوجه دیگر (حفصه) اظهار داشت و منجر به گستاخی هر دو شد و در این مورد آیاتی نازل شد (یعنی آیات سوره تحریم) که در محرابها خوانده می‌شد و متضمن تهدید سخت و تصریح به گناه و تباهی دل آنان بود.

این مسأله بر شیخ مفید پوشیده نبوده است، ولی خواسته است اقوال مورخان را نقل کند که اعتراف عایشه را نسبت به دشمنی با علی آورده‌اند و اینکه بر امیر المؤمنین علی (ع) در آن کار هیچ اشکالی وارد نیست که می‌خواسته است فرمان رسول خدا را برای روشن شدن موضوع عمل کند.

برای اطلاع بیشتر در مورد این پاورقی که توسط مصحح محترم متن چاپی عربی نوشته شده است، رجوع کنید به ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه؛ ج 14، ص 23 و تفسیر برهان؛ ج 3، ص 127. م