کتابخانه بالقرآن

الجمل و النصره لسید العترة یا نبرد جمل صفحه 92

صفحه 92

را که برای خردمندان هم قابل طرح است روشن سازد. از سوی دیگر سایر فرقه‌های مسلمان و اهل قبله هم آنچه گفته‌اند بر حسب گمان و احتمال است و در هیچ مورد به طور یقین و روشن اظهار عقیده نکرده و انگشت بر چیزی ننهاده‌اند.

(1) اما آنچه که دلایل و نشانه‌هایی برای آن می‌توان یافت و قرائن، آن را تأیید می‌کند این است که امیر المؤمنین علی (ع) با آنچه مردم نسبت به عثمان انجام داده‌اند، موافق نبوده و آن را خوش نمی‌داشته است. و محاصره عثمان، پیشنهاد خلع او از خلافت، بازداشتن آب و خوراک از او- پس از اینکه حاضر نشد از خلافت کناره‌گیری کند-، هجوم بردن و کشتن او، انداختن جسدش در خاکروبه ریز و جلوگیری از نماز خواندن بر جسد و دفن آن، که به اتفاق همه مورخان صورت گرفته است، همگی ناخوشایند امیر المؤمنین علی (ع) بود و ایشان در این امور از مردم کناره‌گیری کرده است. ولی چنین نبوده که علی (ع) در این مورد به خاطر کراهت دیگران، کراهت داشته باشد و از سوی دیگر مخالفت علی (ع) با عثمان، نظیر مخالفت دیگران نبوده است؛ به همین دلیل مانند دیگران از عثمان نخواست تا استعفا دهد و از خلافت کناره‌گیری کند، بلکه در مورد محاصره کردن عثمان و کارهای دیگری که نسبت به او انجام شد موافق هم نبوده است، زیرا به سرانجام کار دانا بود و به تحقیق می‌دانست که پس از آن چه فتنه و اختلاف و خونریزیی اتفاق خواهد افتاد و توجه داشت که مخالفان او به سبب دشمنی و کینه‌توزی و حسد و بدسرشتی و ستمگری، او را متهم به ریختن خون عثمان و کوشش در آن باره خواهند کرد. همچنانکه در فصلهای گذشته این موضوع را شرح دادیم.

کناره‌گیری از آنچه آن قوم نسبت به عثمان انجام دادند دلیل بر دوستی او نسبت به عثمان و حسن اعتقاد به او هم نیست و اگر چنین می‌بود طرفداران عثمان نمی‌توانستند او را به چنین اتهامی متهم سازند و تقاضای خلع و محاصره و کشته شدن عثمان را به علی (ع) نسبت دهند. وانگهی امامت علی (ع) همان گونه که گفتیم به حکم خدا بوده است و علی (ع) می‌دانسته و معتقد بوده است که مظلوم است و پس از پیامبر او را از حق خود محروم کرده‌اند و کسانی که سزاوار نبوده‌اند بر او مقدم شده‌اند و شأن او را کاسته و منزلتش را رعایت نکرده‌اند و برای انکار فضل و فضیلت او از هیچ گونه سخن‌چینی و کوشش فروگذار نکرده‌اند و مکرر، چه با تصریح و چه با تعریض و گوشه و کنایه، از آن قوم در گفتار خود تظلم و شکوه و گله‌گذاری کرده