- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 4- وحی به آسمان 11
- 3- وحی به ملائکه 11
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 5- وحی به حواریین 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- اشاره 68
- 1- قرآن 69
- 2- فرقان 70
- 3- کتاب 70
- 5- تنزیل 71
- 4- ذکر 71
- 6- کلام اللّه 71
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 8- نور 72
- 7- بیان 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 7- فصل 76
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- اشاره 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 2- سوره ملک 87
- 1- سوره حمد 87
- 3- سوره صف 88
- ج: ترتیب نزول 89
- ب: ترتیب موجود 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: دو حرفی 98
- ج: سه حرفی 98
- الف: یک حرفی 98
- د: چهار حرفی 99
- 2- نام سوره ها 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- ه: پنج حرفی 99
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- اشاره 113
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- 12تفسیر 133
- اشاره 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- اشاره 152
- 14محتویات قرآن 152
- 1- خدا 153
- اشاره 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- ب: آفرینش دریاها 189
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- اشاره 203
- 7- اخلاق و عرفان 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- د: نهی 234
- ر: علم 234
- ذ: توسّم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- 11- تاریخ و امم 261
- اشاره 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- اشاره 307
- 16سوگندهای قرآن 307
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 1- سوگند به خدا 310
- 3- سوگند به قیامت 311
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1: مکان ها 314
- 1- 2- زمین 314
- 1- 1- آسمان 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- زمانها 316
- 2- 2- فجر: 317
- 2- 3- ضحی: 317
- 3- 1- لیل 317
- 2- 4- عصر: 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 3- ستارگان 319
- 4- 2- ماه 319
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- ج- سوگند به گیاهان 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- 3- کتاب 321
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- اشاره 336
- 18اهداف قرآن 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- اشاره 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
صفحه 1
مقدمه
چون که در قرآن حق بگریختی با روان انبیا آمیختی
هست قرآن حال های انبیاماهیان بحر پاک کبریا
ور بخوانی و نه ای قرآن پذیرانبیا و اولیا را دیده گیر
ور پذیرایی، چون برخوانی قصص مرغ جانت تنگ آید در قفص
مرغ، کو اندر قفص زندانی است می نجوید رستن از نادانی است
روح هایی کز قفص ها رسته اندانبیای رهبر شایسته اند «1» قرآن کلام بی نظیر خداست و در بین این همه موجود، مخاطب او انسان است. انسانی که دارای روحی الهی است، دارای قلبی برای فهمیدن و دلی برای ادراک کردن. در اعتبار و ارزش قرآن همین بس که سخن بی مانند خداست و در اعتبار و ارزش انسان همین بس که هم سخن و مخاطب خدا برای وحی است.
قرآن کتابی است که از سه مسئله مهمّ و حیاتی برای هدایت و حق یابی سخن می گوید که به ترتیب عبارتند از: خدا، انسان و جهان خلقت. نه تنها این
______________________________
(1) مثنوی، دفتر اوّل، ب 1542- 1537.