سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 120

10ناسخ و منسوخ

نسخ در لغت چیزی را از میان برداشتن یا باطل کردن و چیز دیگری به جای آن قرار دادن است چنان که گفته می شود: آفتاب سایه را، و پیری جوانی را نسخ کرد، یعنی آن را برداشت و جای آن را گرفت. و از نظر شرع باطل کردن حکمی است که مدتی به آن عمل شده است و قرار دادن حکمی دیگر به جای آن.

در قرآن کریم در آیه 106 سوره بقره آمده است: ما نَنْسَخْ مِنْ آیَهٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ. هر آیه ای را نسخ کنیم یا حکم آن را متروک سازیم بهتر از آن یا مانند آن بیاوریم. آیا مردم نمی دانند که خداوند بر هر چیز قادر است.

نسخ یک آیه به منزله تمام شدن مهلت انجام آن است و در عمل یعنی اعتبار یک حکم در زمانی معین که پس از این زمان اعتبار آن از بین می رود و آن چه که لازم و بایسته است جایگزین و جانشین آن می شود، واژه ننسها، هم که بعد از آن آمده است این نکته را قوت می دهد.

میبدی در نوبت دوم تفسیر کشف الاسرار سبب نزول آیه را چنین بیان می کند که: جهودان

و مشرکان اعتراض کردند و عیب گفتند و طعن زدند در نسخ قرآن،