سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 127

11شأن نزول آیات

بسیاری از سوره ها و آیات قرآنی از جهت نزول با حوادث و وقایعی که در مدّت رسالت پیامبر (ص) اتفاق افتاده ارتباط دارد. مانند سوره حشر در مورد بیرون راندن قوم بنی نظیر از دیارشان یا قسمتی از سوره بقره که در مورد توبیخ و سرزنش یهودیانی است که در ابتدای پیشرفت اسلام کارشکنی می کردند. و یا نیاز به احکام و قوانین اسلام، موجب نزول سوره ها یا آیاتی شده است که احکام را بیان می دارد. مانند سوره های نساء، انفال، طلاق و نظایر آن ها.

چنین زمینه هایی را که موجب نزول سوره یا آیه مربوطه می باشد اسباب نزول یا شأن نزول می گویند و البتّه دانستن آن ها تا اندازه ای انسان را از مورد نزول و مضمونی که آیه نسبت به مسئله مورد نزول خود به دست می دهد آگاهی داده و کمک می کند.

باید توجّه داشت که شأن نزول، آیه را محدود به همان زمان و مکان ماضی یا خاص نمی کند بلکه مفهوم آیه در تمام قرون و اعصار به اعتبار خود باقی و پابرجاست. برای نمونه به آیات هفتاد و پنج و هفتاد و شش از سوره توبه توجه کنید:

وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَکُونَنَّ مِنَ