سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 241

ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ. «1»

«اللّه، همان خداوندی است که آسمان ها را بی هیچ ستونی که آن را ببینید برافراشت. سپس به عرش پرداخت و آفتاب و ماه را که هر یک تا زمانی معین در سیرند رام کرد. کارها را می گرداند و آیات را بیان می کند، باشد که به دیدار پروردگارتان یقین کنید. اوست که زمین را بگسترد، و در آن کوه ها و رودها قرار داد و از هر میوه جفت جفت پدید آورد و شب را در روز می پوشاند. در این ها عبرت هاست برای مردمی که می اندیشند. و بر روی زمین قطعه هایی است در کنار یکدیگر و باغ های انگور و کشتزارها و نخل هایی که دو تنه از یک ریشه رسته است یا یک تنه از یک ریشه و همه به یک آب سیراب می شوند و در ثمره، بعضی را بر بعض دیگر برتری نهاده ایم. هر آینه در این ها برای خردمندان عبرت هاست.

در این چند آیه چنان که مشهود است تقریبا همه آن چه که آدمی به آن توجه دارد جزو آیات الهی برشمرده شده است. نشانه هایی که فراخورند تا

مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند. توجّه به این آیات و نشانه ها حداقل دو مسئله را گوشزد می کند. یکی شناخت خود پدیده های طبیعی و آشنایی یا پدیدار سازی علوم طبیعی که این پدیده ها را مورد مطالعه قرار می دهد. و دیگر آن که پس از بررسی این پدیده ها از آن جا که حکم آیه را دارند پس به جایی رهبری می کنند و آن جا جایی جز خداوند نیست. پس آیات طبیعی به خودی خود دلالت می کنند بر خداوندی خدا و ربوبیت آن یگانه گیتی.

آن چه که بشر بدان می نگرد و مورد توجه قرار می دهد همه آیه هستند.

نشانه هایی که او را نشان می دهند. آسمان و زمین، کوه و دشت، رود و دریا، ماه و خورشید، ابر و باد، باغ و کشتزار، میوه و درختان. جنبندگان و ساکنان. و