سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 242

حتی روان آدمی این ها همه آیه هستند. آیاتی که خردمندان را به حق راهبر و رهنماست. آیات الهی چه در آفاق و چه در انفس بی شمارند. کافی است که چشم دل باز شود تا حقایق بی حد و اندازه بیند.

گذشته از این سلسله آیات که پدیده های شگرف آفرینش را نمایش می دهد و آدمی را به سوی مطالعه و تحقیق بدان سو می کشاند آیات دیگری هستند که این مطالعه در طبیعت را ملموس تر می نمایند از جمله آیات ذیل قابل توجه هستند.

الف: نگاه و دقت در خلقت خود

آیات بی شماری هستند که ماهیّت و مراحل خلقت انسان را طرح و بیان کرده اند. آیاتی که از مراحل مختلف خلقت آدمی سخن گفته اند. گاه مواد متشکله خلقت را آب دانسته اند و گاهی خاک، گاهی گل، گاهی سفال، و گاهی لجن بویناک، آیه زیبای

سوره طارق در این باره بسی قابل توجه است که می فرماید: فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ.

1- ماء، ماء دافق فرقان، 54 وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ کانَ رَبُّکَ قَدِیراً.

اوست که آدمی را از آب بیافرید و او را نسب و پیوند ساخت و پروردگار تو به این کارها تواناست.

طارق، 7- 5 فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ. خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ. یَخْرُجُ مِنْ بَیْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ.

پس آدمی بنگرد که از چه چیز آفریده شده است، از آبی جهنده آفریده شده که از میان پشت و سینه بیرون می آید.