- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 4- وحی به آسمان 11
- 3- وحی به ملائکه 11
- 5- وحی به حواریین 12
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- اشاره 68
- 1- قرآن 69
- 2- فرقان 70
- 3- کتاب 70
- 5- تنزیل 71
- 4- ذکر 71
- 6- کلام اللّه 71
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 7- بیان 72
- 8- نور 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 7- فصل 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- اشاره 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 2- سوره ملک 87
- 1- سوره حمد 87
- 3- سوره صف 88
- ج: ترتیب نزول 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: ترتیب موجود 89
- الف: یک حرفی 98
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- 2- نام سوره ها 99
- د: چهار حرفی 99
- ه: پنج حرفی 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- اشاره 113
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- 12تفسیر 133
- اشاره 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- اشاره 152
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 153
- 1- خدا 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- 7- اخلاق و عرفان 203
- اشاره 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- الف: دعوت به تفکر 224
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- د: نهی 234
- ر: علم 234
- ذ: توسّم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- 11- تاریخ و امم 261
- اشاره 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- 16سوگندهای قرآن 307
- اشاره 307
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 1- سوگند به خدا 310
- 3- سوگند به قیامت 311
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1- 2- زمین 314
- 1: مکان ها 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- زمانها 316
- 2- 3- ضحی: 317
- 2- 2- فجر: 317
- 2- 4- عصر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 2- ماه 319
- 4- 3- ستارگان 319
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- ج- سوگند به گیاهان 320
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 3- کتاب 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- 18اهداف قرآن 336
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- اشاره 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات
أَ فَلا یَنْظُرُونَ إِلَی الْإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ «1».
آیا پس نمی نگرند به شتر که چگونه آفریده شده است؟
وَ اللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَابَّهٍ مِنْ ماءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی رِجْلَیْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی أَرْبَعٍ، یَخْلُقُ اللَّهُ ما یَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ. لَقَدْ أَنْزَلْنا آیاتٍ مُبَیِّناتٍ وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ. «2»
و خدا هر جنبنده ای را از آب بیافرید. بعضی از آن ها بر شکم می روند و بعضی بر دو پا می روند و بعضی بر چهار پا می روند. خدا هر چه بخواهد می آفریند. زیرا خدا به هر کاری تواناست. به تحقیق آیاتی روشنگر نازل کردیم و خدا هر کس را که بخواهد به راه راست
هدایت می کند.
ما مِنْ دَابَّهٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتابِ مِنْ شَیْ ءٍ ثُمَّ إِلی رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ. «3»
هیچ جنبنده ای در روی زمین نیست و هیچ پرنده ای با بال های خود در هوا نمی پرد مگر آن که چون شما امت هایی هستید- و ما در این کتاب هیچ چیزی را فرو گذار نکرده ایم- و سپس همه را در نزد پروردگارشان گرد می آوریم.
أَ لَمْ یَرَوْا إِلَی الطَّیْرِ مُسَخَّراتٍ فِی جَوِّ السَّماءِ ما یُمْسِکُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ. «4»
آیا آن پرندگان رام شده در جو آسمان را نمی بینند؟ هیچ کس جز خدا آن ها را در هوا نگاه نتواند داشت. و در این برای مردمی که
______________________________
(1) غاشیه/ 17
(2) نور/ 46- 45.
(3) انعام/ 38.
(4) نحل/ 79.