- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 4- وحی به آسمان 11
- 3- وحی به ملائکه 11
- 5- وحی به حواریین 12
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- اشاره 68
- 1- قرآن 69
- 3- کتاب 70
- 2- فرقان 70
- 5- تنزیل 71
- 6- کلام اللّه 71
- 4- ذکر 71
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 7- بیان 72
- 8- نور 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 7- فصل 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 3- مثانی 85
- 1- سبع طوال 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 1- سوره حمد 87
- 2- سوره ملک 87
- 3- سوره صف 88
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: ترتیب موجود 89
- ج: ترتیب نزول 89
- الف: یک حرفی 98
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 2- نام سوره ها 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- د: چهار حرفی 99
- ه: پنج حرفی 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- اشاره 113
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- 12تفسیر 133
- اشاره 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 152
- اشاره 153
- 1- خدا 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- اشاره 203
- 7- اخلاق و عرفان 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- ر: علم 234
- د: نهی 234
- ذ: توسّم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- 11- تاریخ و امم 261
- اشاره 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- 16سوگندهای قرآن 307
- اشاره 307
- 1- سوگند به خدا 310
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 3- سوگند به قیامت 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1- 2- زمین 314
- 1: مکان ها 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- زمانها 316
- 2- 3- ضحی: 317
- 2- 2- فجر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 2- 4- عصر: 317
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 3- ستارگان 319
- 4- 2- ماه 319
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 3- کتاب 321
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- 18اهداف قرآن 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- اشاره 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- اشاره 409
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
ایمان می آورند عبرت هاست.
کثرت آیات قرآن درباره حیوانات و جانوران بی نظیر است. توجّه دقیق آیات به کم و کیف جانوران و نحوه حرکت آن ها و این که دعوت به مطالعه در یکایک آن ها دارد جزو مسائل عجیب قرآن است که سبب اکتشافات زیادی در همین زمینه شده است.
مرحوم علامه طباطبائی در این باره در تفسیر خود می نویسد: خدای تعالی هم در خصوص دقت و سیری که گفتیم سفارش کرده و مردم را با تأکید هر چه بیش تر به مطالعه و دقت در امر حیوانات و آیاتی که در آن ها به ودیعه سپرده شده است دعوت فرموده، و مطالعه در آن را وسیله رسیدن به بهترین نتایج علمی دانسته، و در آن ایمان و یقین به پروردگار است که خود مایه سعادت انسانی است. از آن جمله فرموده: وَ فِی
خَلْقِکُمْ وَ ما یَبُثُّ مِنْ دابَّهٍ آیاتٌ لِقَوْمٍ یُوقِنُونَ «1» و در خلقت شما و جنبندگانی که خداوند منتشر می کند آیاتی است برای مردمی که یقین داشته باشند و آیات مشابه این آیه که مردم را به مطالعه و تفکر در امر حیوانات توصیه می کند در قرآن کریم بسیار است. «2»
پ: نگاه و دقت در خلقت هستی
1- شناخت آسمان (کیهان شناسی) أَ وَ لَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ کُلَّ شَیْ ءٍ حَیٍّ أَ فَلا یُؤْمِنُونَ. «3»
آیا کافران نمی دانند که آسمان ها و زمین بسته بودند ما آن ها را گشودیم و هر چیز زنده ای را از آب پدید آوردیم؟ چرا ایمان نمی آورند؟
______________________________
(1) جاثیه/ 3.
(2) ترجمه تفسیر المیزان، ج 13، ص 128.
(3) انبیاء/ 30.