سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 304

دیگر به ماه رمضان اشاره کرده اند، چنان که گروهی «لیله مبارکه» را که در آیه شریفه: إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ. فِیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ. «1»

وارد شده را با نیمه شعبان تطبیق کرده اند.

امّا عموم مفسرین قرآن و بیشترینه از اهل حدیث و روایت نزول قرآن را بر اساس آیاتی که پیش از این هم ذکر شد در ماه مبارک رمضان می دانند، امّا در این که نزول دقیق قرآن در کدامیک از شب های ماه رمضان بوده است آن ها را دچار اختلاف کرده است.

امّا چرا ماه رمضان؟ به دلیل آیه یکصد و هشتاد و پنجم از سوره شریف بقره که با صراحت تمام می فرماید: شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ. و نزول دقیق تر آن در شب قدر است به دلیل آیه اول

از سوره شریفه قدر که: إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَهِ الْقَدْرِ. این دو آیه به خوبی محدوده زمان نزول قرآن را تعیین می کند امّا آیه ای دیگر که به این مسئله کمک می نماید آیه ای است که در آن لفظ یَوْمَ الْفُرْقانِ آمده: إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلی عَبْدِنا یَوْمَ الْفُرْقانِ. یَوْمَ الْتَقَی الْجَمْعانِ. «2» اگر ایمان آورده اید به خدا و به آن چه بر بنده خود روز فرقان که روز جدا شدن حق از باطل است- فرو فرستادیم، روزی که دو جمع و دو سپاه کفر و اسلام بهم رسیدند.

مورخان قائلند که این درگیری، جدال با مشرکین در غزوه بدر بوده است که در صبح جمعه هفدهم ماه رمضان صورت گرفته است. و طبری قائل است که: قرآن وقتی به رسول خدا (ص) نازل شد که هجده شب از ماه رمضان گذشته بود.

سیوطی نیز روایتی را بدین مضمون نقل می کند که: از وائله بن اسقع روایت شده است که پیغمبر (ص) فرمود: تورات شش روز پس از رمضان، و انجیل پیش از سیزدهم رمضان، و زبور پیش از هجدهم رمضان، و قرآن پیش از

______________________________
(1) دخان/ 4- 3.
(2) انفال/ 41.