سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 80

آرند که در آن آرامشی است از پروردگار شما.

و کلمه آیه در این جا به معنی نشانه و علامت است.

2- جماعت

چنان که عرب گوید: خرج القوم بآیتهم، لم یدعوا ورائهم شیئا «1» این گروه جماعت خود را بیرون بردند و پشت سر خود چیزی را وا نگذاشتند.

آیه در این جمله به معنی جماعت است.

3- امر عجیب و شگفت آور

گویند: «فلان آیه فی کذا.» یعنی فلانی در فلان امر عجیب و فوق العاده است.

آیه قرآن به تناسب هر یک از معانی فوق، آیه نامیده شده است. از آن جهت که:

الف- هر آیه ای در قرآن، نشانه صدق و راستی آورنده آن، و علامت عجز و ناتوانی مخالفان و حاکی از انقطاع و جدایی آن از ما قبل و ما بعد آن است.

ب- آیه از جماعتی حروف و کلمات و یا جمله ها تشکیل شده است.

ج- هر آیه در همان حد کوتاه و محدود خود، از نظر لفظ و مدلول در حد اعجاز قرار دارد و عجیب و شگفت آور است. «2»

با این همه همان طور که پیش از این هم گفتیم آیه به عبارتی از قرآن کریم گفته می شود که ابتدا و انتهای آن مشخص است. و این تشخیص نیز از سوی وحی و تحت نظر رسول خدا (ص) صورت پذیرفته است. یعنی حدود آیات را خود حضرت معین فرموده اند.

آیه عبارت از بخشی از حروف و یا کلمات و یا جمله هایی است که از طریق نقل و روایت حدود آن ها مشخص شده است. و این آیه ها- از لحاظ حد

______________________________
(1) روض الجنان، ج 1، ص 10.
(2) تاریخ قرآن کریم، صص 64- 63.