- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 4- وحی به آسمان 11
- 3- وحی به ملائکه 11
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 5- وحی به حواریین 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- اشاره 68
- 1- قرآن 69
- 2- فرقان 70
- 3- کتاب 70
- 5- تنزیل 71
- 4- ذکر 71
- 6- کلام اللّه 71
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 8- نور 72
- 7- بیان 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 7- فصل 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 8- عزیز 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 1- سوره حمد 87
- 2- سوره ملک 87
- 3- سوره صف 88
- ج: ترتیب نزول 89
- ب: ترتیب موجود 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- الف: یک حرفی 98
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- د: چهار حرفی 99
- ه: پنج حرفی 99
- 2- نام سوره ها 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- اشاره 113
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- 12تفسیر 133
- اشاره 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- اشاره 152
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 153
- 1- خدا 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- ب: آفرینش دریاها 189
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 5- انسان 193
- 6- اجتماعیات 198
- 7- اخلاق و عرفان 203
- اشاره 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- ر: علم 234
- د: نهی 234
- ذ: توسّم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- 11- تاریخ و امم 261
- اشاره 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- 16سوگندهای قرآن 307
- اشاره 307
- 1- سوگند به خدا 310
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 3- سوگند به قیامت 311
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1- 2- زمین 314
- 1: مکان ها 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- زمانها 316
- 2- 3- ضحی: 317
- 2- 4- عصر: 317
- 2- 2- فجر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 4- 1- خورشید 318
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 3- ستارگان 319
- 4- 2- ماه 319
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 3- کتاب 321
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- 18اهداف قرآن 336
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- اشاره 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
تعدادی بر آن افزوده اند که به ترتیب عبارتند از: عدد 6204- 6214- 6216- 6219- 6225- 6236. «1»
2- سوره
اشاره
سوره نیز از جمله مواردی است که عالمان قرآن شناس در آن دچار اختلاف شده اند و کم و کیف آن را با بیان های گوناگون نقل کرده اند علّت اساسی اختلاف ایشان در لفظ سوره بیش تر به خاطر منشأ اشتقاق آن است. چون منشأ اشتقاق را مختلف گرفته اند بنابراین مفهوم سوره هم مختلف می شود، امّا نکته جالب این است که با آن چه که ما به عنوان سوره تلقّی می کنیم همه این معانی قابل جمع است.
برخی آن را از «سوره» گرفته اند که به معنی نمی خورده و هم چنین باقیمانده آشامیدنی در ظرف است. برخی نیز از «سور» گرفته اند که معنی حصار و باروی شهر را می دهد. برخی نیز از «سوار» گرفته اند که به معنی دستواره و دستبند است. گروهی نیز بر اساس آیه بیست و یکم از سوره شریفه «ص» با توجه به: «اذ تسوّروا المحراب»، آن را از تسوّر به معنی تصاعد و ترکیب گرفته اند.
هر کدام از این معانی که گفته شد با اصل سوره قابل انطباق است. مثلا در مورد اوّل که حکم باقیمانده آشامیدنی ظرف را داشت سوره قرآن به منزله قطعه و قسمتی از قرآن است. و در مورد دوّم که معنای
حصار و بارو را داشت قرآن به منزله حصاری است که پیرامون آیات را احاطه کرده و آن ها را در یک محل جمع و محافظت می کند. و در موردی که معنای دستواره و دستبند را می داد سوره به منزله دستبند آیاتی از قرآن را در بر گرفته و در مورد آخر که مفهوم ترکیب و تصاعد از آن حاصل می شد نشانگر این است که سوره های قرآن گویا بر روی هم قرار گرفته و بالا می روند.
______________________________
(1) الاتقان، ج 1، ص 16 به نقل از تاریخ قرآن کریم، ص 73.