- مقدمه 1
- 1 وحی 4
- اشاره 4
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 3- وحی به ملائکه 11
- 4- وحی به آسمان 11
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 5- وحی به حواریین 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- اشاره 68
- 1- قرآن 69
- 3- کتاب 70
- 2- فرقان 70
- 5- تنزیل 71
- 4- ذکر 71
- 6- کلام اللّه 71
- 7- بیان 72
- 8- نور 72
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 8- عزیز 76
- 7- فصل 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- اشاره 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 3- مئون 86
- 2- سوره ملک 87
- 1- سوره حمد 87
- 3- سوره صف 88
- ب: ترتیب موجود 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ج: ترتیب نزول 89
- الف: یک حرفی 98
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 2- نام سوره ها 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- د: چهار حرفی 99
- ه: پنج حرفی 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- اشاره 113
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- 12تفسیر 133
- اشاره 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 152
- 1- خدا 153
- اشاره 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- اشاره 185
- 4- آفرینش 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 5- انسان 193
- 6- اجتماعیات 198
- اشاره 203
- 7- اخلاق و عرفان 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- ر: علم 234
- ذ: توسّم 234
- د: نهی 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- اشاره 261
- 11- تاریخ و امم 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- اشاره 307
- 16سوگندهای قرآن 307
- 1- سوگند به خدا 310
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 3- سوگند به قیامت 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1: مکان ها 314
- 1- 2- زمین 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- زمانها 316
- 2- 2- فجر: 317
- 2- 3- ضحی: 317
- 2- 4- عصر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 2- ماه 319
- 4- 3- ستارگان 319
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 3- کتاب 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- 18اهداف قرآن 336
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- اشاره 409
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
تعدادی بر آن افزوده اند که به ترتیب عبارتند از: عدد 6204- 6214- 6216- 6219- 6225- 6236. «1»
2- سوره
اشاره
سوره نیز از جمله مواردی است که عالمان قرآن شناس در آن دچار اختلاف شده اند و کم و کیف آن را با بیان های گوناگون نقل کرده اند علّت اساسی اختلاف ایشان در لفظ سوره بیش تر به خاطر منشأ اشتقاق آن است. چون منشأ اشتقاق را مختلف گرفته اند بنابراین مفهوم سوره هم مختلف می شود، امّا نکته جالب این است که با آن چه که ما به عنوان سوره تلقّی می کنیم همه این معانی قابل جمع است.
برخی آن را از «سوره» گرفته اند که به معنی نمی خورده و هم چنین باقیمانده آشامیدنی در ظرف است. برخی نیز از «سور» گرفته اند که معنی حصار و باروی شهر را می دهد. برخی نیز از «سوار» گرفته اند که به معنی دستواره و دستبند است. گروهی نیز بر اساس آیه بیست و یکم از سوره شریفه «ص» با توجه به: «اذ تسوّروا المحراب»، آن را از تسوّر به معنی تصاعد و ترکیب گرفته اند.
هر کدام از این معانی که گفته شد با اصل سوره قابل انطباق است. مثلا در مورد اوّل که حکم باقیمانده آشامیدنی ظرف را داشت سوره قرآن به منزله قطعه و قسمتی از قرآن است. و در مورد دوّم که معنای
حصار و بارو را داشت قرآن به منزله حصاری است که پیرامون آیات را احاطه کرده و آن ها را در یک محل جمع و محافظت می کند. و در موردی که معنای دستواره و دستبند را می داد سوره به منزله دستبند آیاتی از قرآن را در بر گرفته و در مورد آخر که مفهوم ترکیب و تصاعد از آن حاصل می شد نشانگر این است که سوره های قرآن گویا بر روی هم قرار گرفته و بالا می روند.
______________________________
(1) الاتقان، ج 1، ص 16 به نقل از تاریخ قرآن کریم، ص 73.