- مقدّمه 2
- پیش گفتار 5
- اشاره 11
- فصل اوّل: حقیقت دنیا 11
- 1 _ معانی لغوی و اصطلاحی 11
- 2 _ ماهیت حیات دنیوی 15
- اشاره 20
- 3 _ زینت های دنیا 20
- انسان در مقابل آرایش ها و نمایش های جالب دنیا 21
- 4 _ اقبال و ادبار دنیا 22
- 5 _ دنیا سرای آزمایش 24
- 6 _ مال دنیا 25
- اشاره 25
- تمثیل دنیا به آب باران 27
- ملکیت مال دنیا 28
- 7 _ دنیا سرای گذر (کوچ) 30
- خلاصه و جمع بندی 32
- اشاره 32
- معانی اصطلاحی و لغوی دنیا 32
- فصل دوم: ستایش و مدح دنیا 34
- اشاره 34
- 1 _ تعریف از دنیا 34
- 2 _ دنیای خوب پرهیزگاران 36
- 3 _ منع از نکوهش دنیا 38
- 4 _ ضرورت انتفاع از نعمت های الهی 39
- 5 _ سرای عبرت آموزی و موعظه 41
- 6 _ فریب انسان از خود، نه از دنیا 42
- ویژگی دنیا 46
- اشاره 46
- خلاصه و جمع بندی 46
- اشاره 48
- 1 _ دلیل نکوهش و مذمت 48
- اشاره 48
- فصل سوم: نکوهش و مذمت دنیا 48
- علت بحث دنیا و مذمت آن در نهج البلاغه 49
- 2 _ دنیا و فراموشی مرگ 51
- 3 _ بی وفایی دنیا 53
- اشاره 55
- 4 _ زشتی دنیا 55
- دنیا مانند آب دریاست 57
- 5 _ عاقبت کار دنیا 58
- اشاره 61
- 6 _ دار غرور و فریب 61
- تمثیل به مار 62
- 7 _ دنیای فانی 64
- خلاصه و جمع بندی 66
- اشاره 68
- فصل چهارم: دنیا پرستی و دنیا گرایی (حب دنیا) 68
- اشاره 68
- 1 _ مصادیق دوستی دنیا 68
- مظاهر دنیا دوستی 70
- اشاره 72
- 2 _ دلیل دنیا دوستی 72
- حبّ بقا 73
- 3 _ دنیاگرایی در دیدگاه مذاهب 74
- اشاره 76
- 4 _ مفاسد دنیاگرایی 76
- اشاره 79
- تمثیل دنیا به دریا 79
- الف _ فریفته شدن به دنیا 80
- ب _ ترس از مرگ 81
- ج _ از دست دادن آخرت 81
- د _ فقر و نیازمندی 82
- ه _ پستی و خواری 85
- و _ آلودگی به گناهان 86
- ز _ اندوه فراوان 89
- ط _ ترس و هراس 90
- ح _ هلاکت و نابودی 90
- ی _ کوردلی 91
- ک _ سستی اراده 91
- 5 _ تأثیر دنیادوستی بر قلب انسان 93
- 6 _ سیمای دنیاپرستان 95
- خلاصه و جمع بندی 101
- اشاره 104
- 1 _ یاد خدا 104
- فصل پنجم: راه های مقابله با دنیازدگی 104
- 2 _ یاد مرگ و آخرت گرایی 106
- 3 _ پندپذیری و عبرت آموزی از سرگذشت دنیاداران 110
- 4 _ شناخت حقیقت دنیا و ژرف اندیشی در امور دنیوی 113
- 5 _ اصالت ندادن به دنیا 115
- 6 _ خودآگاهی 116
- 7 _ رهایی از هوای نفس 118
- 8 _ راه های عملی مقابله با حبّ دنیا 121
- خلاصه و جمع بندی 124
- فصل ششم: رابطه دنیا و آخرت 126
- اشاره 126
- 1 _ آبادانی آخرت با تلاش دنیا 126
- 2 _ دنیا، دار عمل و آخرت، سرای حساب 128
- 3 _ محدودیت دنیا در مقایسه با آخرت 130
- 4 _ زندگی دنیوی و زندگی اخروی 131
- 5 _ دیدگاه ها 134
- 6 _ جمع بین دنیا و آخرت 136
- خلاصه و جمع بندی 140
- اشاره 142
- 1 _ رابطه ی انسان و دنیا 142
- اشاره 142
- فصل هفتم: چگونگی برخورد انسان با دنیا 142
- به دنیا تکیه نکنید 143
- وظایف انسان (من انسانی) در جهان هستی 145
- رابطه با جهان هستی 145
- 2 _ پرهیز از ساده اندیشی در شناخت دنیا 146
- 3 _ پرهیز از حرص به دنیا 148
- 4 _ زهد 149
- 5 _ پرهیز از ترک دنیا 152
- اشاره 154
- 6 _ تقوا و بردباری 154
- بردباری در حیات دنیا 155
- اشاره 156
- 7 _ ابعاد منفی و مثبت زندگی انسان 156
- ابعاد منفی 157
- ابعاد مثبت 157
- 8 _ دنیا و مواهب مادی 158
- اشاره 158
- 9 _ خودسازی و آمادگی برای آخرت 159
- اشاره 159
- استعانت از پروردگار 159
- بصیر از دنیا توشه بر می دارد 161
- خلاصه و جمع بندی 162
- فصل هشتم: دنیا و پیشوایان دین 165
- 1 _ سیره ی پیامبران الهی 165
- اشاره 165
- اشاره 166
- 2 _ سیره ی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 166
- دنیا خانه ی کسی است که خانه ندارد 168
- اشاره 169
- 3 _ علی علیه السلام و دنیا 169
- مرا با دنیا چه کار؟ 169
- هردو پیش علی سنگ است 171
- خلاصه و جمع بندی 172
- اشاره 173
- فصل نهم: هدف نهایی زندگی 173
- 1 _ کمال طلبی انسان 173
- اشاره 173
- انسان همیشه دنبال اهداف عالی تر است 174
- انسان به طور فطری کمال طلب است 174
- اشاره 175
- 2 _ زندگی هدف دار 175
- حیات معقول 177
- نتیجه ی حیات معقول 178
- اشاره 180
- 3 _ حقارت دنیا و عظمت انسان 180
- ای انسان! خود را فرومایه نکن 181
- 4 _ دنیابینی و آخرت طلبی 181
- اشاره 184
- 5 _ هدف نهایی زندگی 184
- هدف های نهایی زندگی در مکتب های گوناگون از دیدگاه اسلام: 186
- هدف هایی که برای حیات آدمی مطرح شده است: 187
- هدف نهایی زندگی در آیات قرآنی 190
- خلاصه و جمع بندی 191
- اشاره 193
- بررسی راه کارهای عملی دوری از دنیاگرایی 193
- فصل دهم: همراه با برنامه سازان 193
- اشاره 193
- 1 _ دنیاگرایی در کلام امام خمینی رحمه الله 193
- 2 _ دنیاگرایی در کلام مقام معظم رهبری 197
- 3 _ توصیه های کلی 199
- 4 _ پیشنهادهایی برای برنامه سازی 200
- 1 _ روحانیت و راه کارهای عملی 201
- اشاره 201
- 5 _ محورهای مباحث کارشناسی 201
- 2 _ کارگزاران و گسترش فرهنگ ساده زیستی در جامعه 202
- 3 _ دنیاگرایی از منظر روان شناختی و جامعه شناختی 203
- 5 _ بررسی تجمل گرایی و درمان آن در قرآن و نهج البلاغه 205
- 6 _ سؤالات مصاحبه ای 206
- 7 _ سؤالات کارشناسی 208
- 8 _ معرفی کارشناسان خبره با دیدگاه های مختلف 211
- سخن پایانی 213
- فهرست منابع و مآخذ 215
سایه ای که گسترده و به سرعت برچیده می شود، چیزی نخواهد دید، اما اگر زندگی هدف داشته باشد، زندگی انسان از اصالتی برخوردار خواهد گشت که محصول ان جاودانگی است.(1)
حیات معقول
حیات معقول
اگر حیات دنیوی، با دو بال معرفت و عمل سازنده به پرواز درآید و از آلودگی های گوناگون طبیعت حیوانی آزاد شود، در مسیر حیات اخروی قرار می گیرد و حیات معقول نامیده می شود.
پیامبران الهی و حکمای راستین این نوع زندگی را برای بشریت عرضه و تبلیغ می کنند.
اشخاصی که این گونه زندگی می کند اگرچه نمودهای زندگی آنان مادی و دنیوی است، ولی حقیقت این زندگی، حیات اخروی است و حقیقتی است معنوی و در این دنیای مادی از مدیریت روحانی والایی برخوردارند (اگرچه ظاهر زندگی این گونه افراد مادی است، اما باطنش معنوی و اخروی است).
این گونه افراد حتی یک لحظه احساس پوچی و رکود و جمود نمی کنند.
به جهان خرّم از آنم که جهان خرّم از اوست
عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست(2)
بدون پدید آوردن این آشتی و سازگاری میان ماده و معنا و آخرت و دنیا، هیچ نوع زندگی، اگرچه در رفاه و آسایش غوطه ور بوده باشد، پاسخ گوی نیازهای اصیل حیات انسانی،
1- ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج 12، ص 54، تا آخر کتاب با تلخیص.
2- شعر از سعدی.