آیین بندگی در کلام علوی صفحه 367

1- صحاح اللغه ج 4 ص 1632، العین ج 8 ص 187، لسان العرب ج 11 ص 50: «البَذْل: ضد المَنْع، بَذَله یَبْذِله و یَبْذُله بَذْلًا: أَعطاه و جادَ به».

2- . لسان العرب ج 4 ص 272: «التَّدَابُرُ: المُصارَمَهُ و الهِجْرانُ، مأْخوذ من أَن یُوَلِّیَ الرجلُ صاحِبَه دُبُرَه و قفاه، و یُعْرِضَ عنه بوجهه و یَهْجُرَه»

است، کاملاً با یک دیگر هماهنگ هستند، زیرا «تعاون» از ریشه «عون» و به معنای یاری کردن و یاری رساندن و کمک و امداد، آمده است (1)، ولی مفهوم تعاون در موضوع بحث کنونی، همکاری و مشارکت متقابل است، به این معنا که انسان هایی که در کنار یک دیگر زندگی می کنند، اگر در جهت آسایش و رفاه هم دیگر، یار و مددکار یک دیگر باشند، جامعه سرشار از مهر و محبّت و انسانیت خواهد بود.

با توجه به کلماتی که حضرت(ع) در وصیت خود بیان نموده اند، و چون از باب تفاعل است باید از جانب طرفین باشد، یعنی همه موظف هستند که با یک دیگر ارتباط حسنه داشته باشند، و به هم دیگر بذل و بخشش نمایند.

این فرمایش ایشان بر گرفته از کلام رسول اکرم6 است که فرمود:

لاَ تَزَالُ أُمَّتِی بِخَیرٍ مَا تَحَابُّوا وَ تَهَادَوْا؛ (2)

امت من درخیر هستند مادامی که با یک دیگر محبت داشته باشند و به هم هدیه دهند.

و نیز این فرمایش امیر بیان 7 همان سنت نبوی است که فرمود:

إِنَّکُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِکُمْ، فَسَعُوهُم بِاَخْلاَقِکُمْ؛ (3)

شما نمی توانید تمام مردم را با اموال خود شاد کنید، پس به وسیله ی اخلاق خود به آن ها کمک کنید و دلجویی نمایید.

یعنی وقتی که ممکن نیست بذل مال شود تا همه ی مردم از ما خشنود باشند،