حاکمیت و حکمرانی در نهج البلاغه صفحه 170

تَعَالَی وَهُوَ نَقِیُّ الرَّاحَهِ مِنْ دِمَاءِ الْمُسْلِمِینَ وَأَمْوَالِهِمْ سَلِیمُ اللِّسَانِ مِنْ أَعْرَاضِهِمْ فَلْیَفْعَ». (1)

هر آینه زبان مؤمن در پس قلب اوست و قلب منافق در پس زبان او؛ زیرا مؤمن هنگامی که آهنگ گفتن کند، نخست در درون خود در آن بیندیشد؛ اگر نیک بود، بر زبان آرد؛ اگر بد بود، پنهانش دارد؛ امّا منافق هر سخن که بر زبانش آید، بگوید و نداند که چه به سود اوست و چه بر زیان او. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: «ایمان بنده ای استوار نگردد تا دل او استوار شود؛ دل او استوار نشود تا زبان او استوار نگردد». پس هر یک از شما که تواند خدا را دیدار کند؛ در حالی که دست به خون و مال مسلمانان نیالوده و زبان به ریختن آبرویشان نگشوده باشد، باید چنین کند.

انسان تنها با درایت و تدبیر می تواند خود و دیگران را از لغزش و پشیمانی در امان نگه دارد، پس داشتن درایت در اداره امور جامعه حیاتی است. امیرمؤمنان(علیه السلام) فرموده است:

«الْفِکْرُ فِی الْأَمْرِ قَبْلَ مُلَابَسَتِهِ یُؤْمِنُ الزَّلَلَ؛ (2)اندیشیدن در هر کار پیش از ورود به آن، [انسان را] از لغزش ایمن می سازد».

بیشترین لغزش ها در ادره امور نتیجه نبود خردورزی و درایت است. امام علی(علیه السلام) یادآور شده است:

«

نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ سُبَاتِ الْعَقْلِ وَقُبْحِ الزَّلَلِ؛ (3)پناه می بریم به خدا از خفتن عقل و زشتی لغزش ها.»

درایت و خردمندی در هر امری لازم و در اداره امور از نخستین شرایط است که بدون آن هیچ چیز سامان نمی یابد.

1- (1) . همان، خطبه176.
2- (2) . شرح غررالحکم، ج2، ص69.
3- (3) . نهج البلاغه، حکمت224.