مناقب علوی در شعر فارسی صفحه 3

و رتبت او را،چنانکه هست،دریابند و الاّ دیگران راهی به شناخت شخصیّت والایش ندارند.

باری علی(علیه السلام)دریایی است از خصائص عالی بشری و جامع صفات ممتاز یک انسان برتر،یک انسان کامل.تا آن جا«علی(علیه السلام)»درین صفات پیش رفته است که حتّی دشمنانش زبان به اعتراف گشوده اند.نوشته اند:روزی محقن بن ابی محقن که از علی(علیه السلام)روی برگردانده و به سوی معاویه رفته بود،برای این که دل پرکینۀ معاویه را شادمان سازد گفت:«من از نزد بی زبانترین مردم به نزد تو آمدم!»این چاپلوسی چنان مشمئزکننده و بی جا بود که خود معاویه او را ادب کرد و گفت:«وای بر تو! علی بی زبانترین افراد است؟!قریش پیش از علی از فصاحت آگاهی نداشت،علی به قریش درس فصاحت آموخت!» (1)

فصاحت و بلاغت علی(علیه السلام)در خطبه های نهج البلاغه جلوه گر است.آنان که پای منبر خطابۀ علی(علیه السلام)می نشستند؛از شنیدن بیانات آتشین و جذّابش بر خود می لرزیدند و می گریستند.همّام(از اصحاب علی(علیه السلام))از شنیدن اوصاف پرهیزگاران که با بیانات روشن و جامع و پر شور خود ایراد فرمود؛همچون چوبی خشک بر زمین افتاد و جان به جان آفرین تسلیم کرد.

سیّد رضی که خود مردی ادیب،شاعر و سخن شناس بوده است در ستایش سخنان علی(علیه السلام)چنین می گوید:«امیر المؤمنین(علیه السلام)آبشخور فصاحت و ریشه و زادگاه بلاغت است.اسرار مستور بلاغت از وجود او ظاهر گشت و قوانین آن از او اقتباس شد.هر گویندۀ سخنور از او دنباله روی کرد و هر واعظ سخندانی از سخن او مدد گرفت.در عین حال به او نرسیدند و از او عقب ماندند.بدان جهت که بر کلام او نشانه ای از دانش خدایی و بویی از سخن نبوی موجود است.الکلام الّذی مسحه من العلم الالهی و فیه عبقه من الکلام النبوی (2).

«طه حسین»ادیب و نویسندۀ مصری در کتاب«علی و بنوه»داستان مردی را نقل می کند که در جریان جنگ جمل دچار تردید می شود،با خود می گوید:«چطور ممکن است شخصیّت هایی از طراز طلحه و زبیر برخطا باشند؟!»درد دل خود را با خود علی(علیه السلام)در میان می گذارد و از خود علی(علیه السلام)می پرسد که مگر ممکن است چنین